Forenzen

Wéér in de file: zo beperk je de stress

Filemaand november is nog niet begonnen, maar het is al erg druk op de Nederlandse snelwegen. Hoe houd je het hoofd koel wanneer je (weer) in de file staat?

null Beeld ANP
Beeld ANP

‘Files zijn vermoeiend. Je moet steeds optrekken, stilstaan en opletten – want mensen gaan rare dingen doen, zoals plotseling rechts inhalen’, zegt stresscoach Anne-Marie van der Winden, die vroeger als reorganisatiemanager elke week meer dan duizend kilometer in de auto doorbracht. En dan heb je nog de spanning of je wel op tijd bent voor je afspraak. Zelf ging ze er bijna aan onderdoor. ‘Ik kwam altijd gestrest thuis, en moest dan nog koken. Mijn dochter zei: je moet ontslag nemen, want ik vind jou geen leuke moeder meer.’ Van der Winden begon voor zichzelf en vond een manier om met fileleed om te gaan. Ze deelt haar tips:

1. Accepteer het oponthoud

‘Het begint ermee dat je de file accepteert. We zijn geneigd te denken dat files zonde van onze tijd zijn, het voelt alsof je de focuspiek die je eigenlijk voor werk nodig hebt aan het verspillen bent. Maar die ergernis of boosheid lost helemaal niets op. Ik heb tegen mezelf gezegd: jij bepaalt zelf of je last hebt van die file of niet. Het gaat om je mindset. Relativeer: hoe erg is dit echt? Morgen weer een dag.’

2. Maak er een fijn ritueel van

‘Ik kocht een thermosfles en nam koffie met hete melk mee voor onderweg. Daar kon ik me echt op verheugen.’

Een sluiproute inslaan heeft meestal weinig zin
Als de file lang genoeg is geven navigatiesystemen vaak een alternatieve route op. Is het slim die te volgen? ‘Dat hangt van de route af’, zegt Ben Immers, verkeersadviseur en emeritus hoogleraar verkeer en infrastructuur aan de TU Delft en de KU Leuven. Leidt de route over een andere snelweg dan is het het overwegen waard, ‘maar moet je door allerlei dorpskernen, dan gaat het al vrij snel fout natuurlijk.’

Arnoud Broekhuis, manager verkeersinformatie bij de ANWB, vergelijkt het met de rij voor de supermarktkassa. ‘Als jij ziet dat er ergens een kortere rij is, ga je daar staan. Maar als iedereen dat doet, staat het daar ook vol.’

In Nederland is het ‘negen van de tien keer’ het verstandigst om op de snelweg te blijven rijden, zegt ook Hans van Lint, hoogleraar verkeerssimulatie aan de TU Delft. ‘Binnendoor is vaak niet sneller dan in de file blijven tuffen. Mijn advies zou zijn: alleen als de tijdswinst een half uur zou zijn moet je het proberen.’

Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat op alternatieve routes vaak over kleinere wegen met lagere maximale snelheden leiden. Het probleem is ook dat andere weggebruikers hetzelfde advies krijgen voorgeschoteld. Een navigatiesysteem voorspelt de snelste route op basis van informatie van dat moment. ‘Als iedereen die route volgt, dan verpruts je die voorspelling’, zegt Van Lint. ‘Als je als navigatieapp echt heel goed een route wil voorspellen moet je meerekenen dat de situatie zal veranderen omdat gebruikers jouw advies opvolgen. Maar zo intelligent zijn navigatiekastjes nog niet.’

3. Zorg voor afleiding

‘Ik ontdekte luisterboeken, je kunt ze kopen of in de bieb huren. Ik heb veel thrillers, maar ook management-cd’s verslonden. Ik bleef soms vijf minuten langer in de auto zitten om nog iets langer te kunnen luisteren. Een boek per week is zeker haalbaar. Opeens voelen die ritjes dan niet meer zo nutteloos.’

4. Gebruik je tijd nuttig

‘Zit je overdag in de auto naar een afspraak, dan is dat een goed moment om telefonisch bij te praten met een collega. Op de terugweg kun je vrienden bellen om bij te praten.’

Galant rijgedrag helpt files voorkomen
Wie niet kan thuiswerken en de spits niet kan mijden, doet er goed aan om zo galant mogelijk te rijden. ‘Geef elkaar de ruimte bij afritten’, zegt Arnoud Broekhuis van de ANWB. ‘Hoe meer ruimte je elkaar laat, hoe makkelijker het doorstroomt.’ Volgens de manager verkeersinformatie worden files bovendien geregeld langer dan nodig door kop-staartbotsingen. ‘Dat komt veel voor. Mensen zijn afgeleid, letten niet goed op en veroorzaken onnodig een aanrijding.’

Soms is gedrag dat door veel mensen als asociaal wordt gezien juist het beste, zegt hoogleraar verkeerssimulatie Hans van Lint. ‘Gebruik de invoegstrook tot het einde. Mensen ergeren zich eraan als je dat doet. Maar het is wel het beste, want je gebruikt zo veel mogelijk van de capaciteit van de weg.’

5. Plan je rit ruim in

‘Mijn regel is: ik reken standaard vijftig procent bovenop mijn normale reistijd. Dus als het normaal één uur rijden is, dan reserveer ik anderhalf uur. Bij belangrijke afspraken doe ik daar nog een uur bovenop. Het werkt perfect en het scheelt heel veel stress.’

6. Gebruik een goede file-app

‘Met Flitsmeister weet ik precies hoe lang een file duurt en dus waar ik aan toe ben. Dan scheelt een hoop onrust. Door op tijd omleidingen te nemen, kom je opeens op rustige weggetjes en langs mooie dorpjes. Ik kan ontzettend genieten van landelijke gebieden, het voelt dan bijna als vakantie.’

Hoe vier filerijders de spits ervaren
‘Jaarlijks rijd ik zo’n 45 duizend kilometer en een aanzienlijk deel gaat in slakkengang want ik werk vooral in de Randstad', zegt Kees Bakker, bouwkundig inspecteur. ‘Ik heb in de loop der tijd een speciale mindset aangeleerd om de file goed aan te kunnen. Maar vandaag was de file zo erg dat ik me toch heb zitten opwinden.’ Lees hier meer file-ervaringen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden