Beter leven

Vier tips voor een betere werk-privébalans, ook zonder recht op onbereikbaarheid

PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk wil het recht om onbereikbaar te zijn, vastleggen in de wet. Wat kun je nu al zelf doen om jouw werk-privébalans te verbeteren?

Hoe verbeter je de werk-privébalans? Beeld Matteo Bal
Hoe verbeter je de werk-privébalans?Beeld Matteo Bal

1. Maak afspraken op het werk

Als het plan van Van Dijk werkelijkheid wordt, zullen werkgevers en -nemers afspraken moeten maken over bereikbaarheid en onbereikbaarheid. Als daar geen verslag van is, kan de werkgever een waarschuwing krijgen van de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Verandert er nog niets, dan kan een boete volgen.

Ook zonder wet kun je natuurlijk afspraken maken met je werkgever. Willem van Rhenen, bedrijfsarts bij Arbo Unie en hoogleraar bevlogenheid en productiviteit aan de Nyenrode Universiteit, adviseerde eerder in deze krant al om met je leidinggevende om tafel te gaan. Dat is ook handig als je in een branche werkt waarin het gebruikelijk is om altijd paraat te staan, zoals bij grote accountantsorganisaties of in de advocatuur. Baken je grenzen af en zeg iets als: ‘Je mag me altijd bellen, maar niet op die en die dag.’

Zo’n grens aangeven is een manier om de regie over je leven te houden. En dat is extra belangrijk bij stressvolle situaties zoals de coronacrisis, zei Christianne Leenhouts, neuropsycholoog en docent bij The School of Life, vorig jaar over veerkracht. ‘Focus op waar je wel invloed op hebt, wees geen slachtoffer.’ Wordt het je allemaal te veel? Of verzuip je in je overlopende inbox? Vraag je af hoe belangrijk het nu allemaal echt is, tipte Leenhouts ook.

2. Blok minimaal een dag per week

Ook als je het niet erg vindt dat werk en privé door elkaar lopen, is het raadzaam minimaal een dag per week helemaal niet met werk bezig te zijn. Anders kun je niet goed resetten en opladen, aldus Willem van Rhenen. Je hebt namelijk minimaal een dag nodig om écht los te komen van je werk.

3. Neem vakantiedagen op

Arbeids- en organisatiepsycholoog Jessica de Bloom (Rijksuniversiteit Groningen) deed onderzoek naar de effecten van vakantie op het welbevinden en de gezondheid van werkenden. Ze schreef het boek De kunst van het vakantievieren (2012). Volgens De Bloom is het gezond om regelmatig vakantie te nemen.

Vorig jaar zei ze: ‘Het is natuurlijk lastig te onderzoeken wat de gevolgen zijn van nooit vrij nemen, want je kunt moeilijk mensen verbieden om vakantie te nemen. Maar in de Verenigde Staten mogen werkgevers helemaal zelf bepalen hoeveel vrije dagen werknemers hebben. Daar zien we dat mensen meer risico lopen op hart- en vaatziekten als ze lange tijd geen vrij nemen.’

4. Wees wat minder perfectionistisch

Weet dat je fouten mag maken, mag falen of om hulp mag vragen. Ploeter dus niet eindeloos door, in je eentje op je thuiskantoor, tot je huisgenoten zeggen dat ze maar eens naar bed gaan. ‘Mensen zijn vaak bang dat een vraag stellen iets zegt over hun competenties. Dat collega’s of hun leidinggevende ze niet meer serieus nemen als blijkt dat ze niet alles weten en niet perfect zijn’, zei Nienke Wijnants, psycholoog, loopbaancoach en schrijver van de boeken Twintigerstwijfels & dertigersdilemma’s (2020) en Wie ben ik en wat wil ik (2013), eerder in de Volkskrant.

Wijnants: ‘Hulp vragen leidt tot beter contact met collega’s, een betere band met je leidinggevende en het zorgt voor meer gelijkheid en vertrouwdheid. De voordelen zijn eindeloos.’ En als je tijdig hulp inschakelt, ben je waarschijnlijk sneller klaar, waardoor je meer tijd hebt voor jezelf.

Niet iedereen vindt het een probleem als de werk-privébalans vervaagt

Hoe erg je het echt vindt om laat op de avond nog mails te sturen, hangt af van je persoonlijkheid. Tanja van der Lippe, hoogleraar sociologie aan de Universiteit Utrecht en schrijver van Waar blijft mijn tijd? (2021), maakt onderscheid tussen twee soorten mensen: integreerders en segementeerders. Integreerders hebben er geen probleem mee dat de verschillende domeinen van hun leven door elkaar lopen. Ze schakelen makkelijk tussen rollen en kunnen daar zelfs plezier in hebben. Segmenteerders daarentegen houden werk en privé het liefst gescheiden. ‘Zij krijgen zo’n mailtje in de avond niet uit het hoofd. Dat geeft een stressvol gevoel’, aldus Van der Lippe.

Volgens Van der Lippe is het handig om te weten welk type je bent. ‘Want dan kun je daar rekening mee houden. Maar het is ook goed dat je weet hoe anderen – je partner, collega’s, je leidinggevende – zijn.’

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? Verdien je wel genoeg? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden