De GidsWerken en carrière

Verbeter je werkgeluk: neem je carrière eens wat minder serieus

Met ambities hebben is niks mis, wel met het gevoel dat je een loser bent als je die – vaak veel te hoge – idealen niet haalt, aldus psycholoog Thijs Launspach.Beeld Matteo Bal

Werk moet leuk zijn, tegenwoordig. Niet voor niets verscheen onlangs Handboek Werkgeluk, waarin meer dan twintig experts op dit gebied hun visie delen. Tegelijkertijd zijn er geluiden om juist minder naar geluk te zoeken. Beschouw je werk weer als een baantje.

Nog maar tien jaar geleden werd je meewarig aangekeken als je het onderwerp werkgeluk ter sprake bracht. Anno 2020 is het bij veel bedrijven een belangrijk thema, schrijven psychologen Erwin Klappe, Ad Bergsma en Onno Hamburger in de inleiding van Handboek Werkgeluk (2020).

Wie geboren werd in de jaren vijftig of zestig, werkte vaak een leven lang voor dezelfde werkgever. Deze werknemers waren loyaal aan een bedrijf en of het leuk was, dat deed er niet zoveel toe. Millennials wisselen veel vaker van baan. Plezier en persoonlijke ontwikkeling staan voor deze generatie in het werk voorop. Voldoet een baan daar niet aan, dan is het tijd voor iets anders.

Hoewel werkgeluk meer aandacht krijgt dan ooit, zijn er ook geluiden om er juist mínder aandacht aan te besteden. Mark Manson, auteur van de bestseller De Edele Kunst van Not Giving A F*ck, is zo iemand. Hij krijgt elke dag mails van mensen die van hun passie hun werk willen maken, die iets willen doen waar ze echt blij van worden. ‘Wie zegt dat je geld moet verdienen met waar je van houdt? Sinds wanneer denkt iedereen recht te hebben op een baan waar je elke fucking seconde van geniet? Serieus, wat is er mis met oké werk met prima collega’s en je passie nastreven in je vrije tijd?’

Onrealistische verwachtingen

Volgens Manson zijn onrealistische verwachtingen het probleem. ‘Als jij in je hoofd hebt dat je zeventig uur per week moet draaien en op kantoor moet slapen zoals Steve Jobs en ook nog elke seconde daarvan leuk moet vinden, dan heb je te veel slechte films gekeken.’

Ook bestsellerauteur Elizabeth Gilbert, bekend van Eat, pray, love, krijgt zweethanden van mensen die hun baan willen opzeggen om hun droom achterna te gaan. ‘Ik heb heel vaak tegen gestreste kunstenaars die aan de grond zaten gezegd: maak het jezelf gewoon eens wat gemakkelijker, joh, en neem een baan!’ schrijft ze in haar zelfhulp boek Big Magic. Zelf had ze ook nog allerlei baantjes nadat ze een bestseller had geschreven. Hierdoor kon ze zonder financiële zorgen de tijd nemen voor het creatieve proces als ze geen inspiratie had, schrijft ze. 

Met ambities hebben is niets mis, zei Thijs Launspach, psycholoog en schrijver van Werken met millennialseerder tegen de Volkskrant, maar wel met het gevoel dat je een loser bent als je die – vaak veel te hoge – idealen niet haalt. Dat gevaar ligt op de loer, zegt hij.

Net als Gilbert vindt Launspach het daarom slim verwachtingen bij te stellen. Zie je werk eens als baantje. Hij hoopt dat de millennial het idee dat-ie van alles moet willen, leert los te laten. ‘Je bent geen loser als je werk even niet meer fantastisch is. Het hoort er allemaal bij.’

Werk als identiteit

Gek is het niet, dat we ons geluk in het werk proberen te vinden. Dat is wat de Amerikaanse journalist van het tijdschrift The Atlantic, Derek Thompson workism noemt: het idee dat werk niet alleen economisch noodzakelijk is, maar ook de kern vormt van onze identiteit. Elk niet-efficiënt besteed  moment is een zonde. Een volgeplande agenda verschaft ons zingeving, een behaald doel bevestigt onze identiteit.

Anno 2020 is er bovendien nog iets bijgekomen om je zorgen over te maken. Behalve leuk, moet werk nu ook zinvol zijn. Wie in deze tijd geen levens redt op de ic of desnoods mondkapjes naait in de hobbykamer, kan het gevoel van nutteloosheid bekruipen. Heb je geen bullshitbaan? Zou je niet werk moeten doen dat er echt toe doet? 

Geluk is maar een armzalig levensdoel, meent de Finse filosoof Frank Martela. Hij vindt dat we te veel bezig zijn met geluk nastreven én met werken. ‘We zouden niet moeten vragen naar de algemene zin ván het leven, maar naar de persoonlijke zin ín het leven’, zei hij onlangs in deze krant, en zo is het eigenlijk ook voor het werkende leven.

Met werkgeluk is niets mis. Je mag het best leuk hebben op je werk en gelukkig zijn met je werk, maar misschien is het beter niet alléén gelukkig te zijn door het werk.

Hoe kun je tevreden zijn met je baan?

Voor wie toch wat meer plezier uit zijn of haar huidige baan wil halen, biedt Handboek Werkgeluk soelaas. De auteurs spraken 26 experts over het thema. Conclusie: managers moeten toezien op de basisbehoeftes van het personeel, zoals autonomie, genoeg tijd om te doen wat je moet doen, gezelligheid op de werkvloer en uitdagend werk. Al kun je als werknemer zelf ook het nodige doen om je werkgeluk te verbeteren. Zes tips uit Handboek Werkgeluk:

1. Niet altijd meer willen
Eigenlijk is wat we bereiken nooit goed genoeg. Verdienen we 30 duizend euro per jaar, willen we 50 duizend. Hebben we dat, willen we een ton. En zo gaat het ook met prestaties. Je wordt gelukkiger als je daarmee stopt. Maar gewoonweg niet meer willen wat je wenst; dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Begin door bewust stil te staan bij de goede momenten die je al hebt. ‘Als je stilstaat bij een prettig werkmoment, bijvoorbeeld het afronden van een complexe klus of het bijwonen van een leuk teamuitje, stap je minder snel over die mooie prestatie of prettige situatie heen, iets wat we helaas best vaak doen.’

2. Denk je in dat het je laatste werkdag is
Een andere manier om te beseffen hoe goed je het hebt, is door te verbeelden hoe het zou voelen als het omgekeerde het geval was. Dit noemt Laurie Santos, hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Yale ‘negatieve visualisatie’. Als die leuke baan is veranderd in een sleur, stel je dan voor hoe het zou zijn als je je werk verliest. Of wat je zou missen als het je laatste werkdag zou zijn.

3. Neem een kijkje in je droombaan
Heb je het idee dat het gras groener is op een andere afdeling? Vraag dan of je een dag mag meelopen. Na een snuffelstage weet je bijvoorbeeld dat er op die andere afdeling ook strubbelingen zijn en dat ook die baan corveetaken kent. Zo leer je tevreden te zijn met wat je op dit moment doet. En als je ontdekt dat het inderdaad je droombaan is, is dat ook goed. Dan weet je immers wat je nodig hebt om meer werkgeluk te ervaren. Trek dan ook de stoute schoenen aan en onderneem actie.

4. Wissel saaie en uitdagende taken af
Uit het handboek: ‘Door onderbrekingen in te lassen tussen verschillende taken denk je elke keer dat je aan een uitdagende klus begint: ‘Fijn!’ En elke keer dat je een vervelende taak moet doen, denk je: ‘Even doorbijten, straks komt er weer wat leuks op mijn pad.’ Dit bevordert je werkgeluk.’

5. Zorg dat je meer leuke taken hebt
Benut de kansen om taken te doen waar je goed in bent en waar je plezier in hebt. Dit heet jobcrafting, oftewel: het sleutelen aan je baan. Het gaat hierbij om concrete kleine acties die medewerkers zelf ondernemen om hun eigen werk in lijn te brengen met persoonlijke sterktes, behoeftes en interesses. 

6. Zorg goed voor jezelf
Verder geldt het aloude adagium van rust, reinheid en regelmaat. Want wie niet genoeg slaapt, ervaart geen geluk meer, aldus de auteurs van Handboek Werkgeluk. Neem daarom op tijd rust, beweeg regelmatig en reflecteer af en toe op wat je eigenlijk doet. Misschien kom je dan wel tot de conclusie dat je het allemaal best wat mag loslaten.

Erwin Klappe, Ad Bergsma en Onno Hamburger , Handboek Werkgeluk
€29,99, 256 blz.
Boom

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden