Beter leven

Of je werk en privé graag gescheiden houdt, hangt af van je persoonlijkheid

Een werk-mail om 22 uur is voor de één volstrekt normaal, een ander houdt werk en privé liever gescheiden. Hoe komt dat? En hoe houd je rekening met een partner of collega die anders denkt over deze balans?

Of je werk en privé wilt scheiden hangt af van je persoonlijkheid Beeld Matteo Bal
Of je werk en privé wilt scheiden hangt af van je persoonlijkheidBeeld Matteo Bal

Laat op de avond, rond een uur of tien, mailde ik een geïnterviewde de tekst die ik over haar had geschreven. Ik verwachtte niet direct een reactie. Sterker nog, ik dacht dat ze het toch niet meer zou lezen en dat ze er later naar zou kijken. Ik klapte mijn laptop dicht, mijn telefoon stond op stil.

Ze las het echter wel meteen. Ze mailde terug, belde een paar keer en sprak mijn voicemail in. Ze klonk paniekerig, hoorde ik een uur later. Geen seconde had ik erover nagedacht dat ze het misschien heel vervelend zou vinden om zo laat nog een mail te krijgen.

‘Jij bent waarschijnlijk een integreerder’, zegt Tanja van der Lippe, hoogleraar sociologie aan de Universiteit Utrecht en schrijver van Waar blijft mijn tijd? (2021).

Van der Lippe maakt onderscheid tussen twee soorten mensen: integreerders en segementeerders. Integreerders hebben er geen probleem mee dat de verschillende domeinen van hun leven door elkaar lopen. Ze schakelen makkelijk tussen alle rollen die ze hebben en kunnen daar zelfs plezier in hebben. De geïnterviewde was waarschijnlijk een segmenteerder, iemand die werk en privé het liefst gescheiden houdt. ‘Zij krijgt zo’n mailtje dat ’s avonds komt niet uit het hoofd. Dat geeft een stressvol gevoel’, zegt Van der Lippe.

Persoonlijkheidstest

Er is geen goed of fout type, maar integreerders zijn wel in het voordeel in de huidige maatschappij, denkt de hoogleraar. Zeker nu thuiswerken het devies is voor kantoormedewerkers.

Hoe je weet welk type je bent? In Waar blijft mijn tijd? beschrijft Van der Lippe een korte zelftest, bestaande uit vier vragen.

1. Ik vind het vervelend als ik thuis over mijn werk moet nadenken.
2. Ik hou mijn werkleven liever op het werk.
3. Ik vind het vervelend als werkzaken inbreuk maken op mijn privéleven.
4. Ik vind het prettig als ik mijn werk achter me kan laten wanneer ik naar huis ga.

Als je bij minstens drie van de vier keer ‘sterk mee eens’ of ‘mee eens’ hebt gezet, ben je een segmenteerder; als je minstens drie keer ‘sterk mee oneens’ of ‘mee oneens’ hebt ingevuld, ben je een integreerder.

Volgens Van der Lippe is het handig om te weten welk type je bent. ‘Want dan kun je daar rekening mee houden. Maar het is ook goed dat je weet hoe anderen – je partner, collega’s, je leidinggevende – zijn.’ Daarom een aantal praktische tips.

Stuur ‘s avonds geen belangrijke mails

Als je leidinggevende, klant of collega een integreerder is, zal hij of zij het waarschijnlijk niet erg vinden, maar bij segmenteerders kan een late mail niet goed vallen. Misschien slaapt de ontvanger slecht als-ie de mail ’s avonds opent, zegt Van der Lippe.

Zelf dacht ik: als je geen mails wilt lezen, dan kijk je toch niet. Maar voor veel werknemers gaat die vlieger niet op. Volgens Van der Lippe is een onderdeel van de Nederlandse werkcultuur om ook buiten werktijden beschikbaar te zijn en te reageren op werkmail. Nederlanders ervaren meer dan werknemers in andere Europese landen de druk om snel te reageren op berichten, ook ’s avonds en in het weekend. Dat bleek na onderzoek dat Van der Lippe in 2018 deed, in negen Europese landen.

Ook uit onderzoek van arbeids- en organisatiepsycholoog Michelle Van Laethem, van de Universiteit van Amsterdam, bleek dat Nederlandse werknemers voortdurend druk voelen om werkberichten te checken en te reageren, ‘telepressure’ genoemd. Ongeveer eenderde van de werkenden ervaart dit. Die druk kan negatieve effecten hebben op de gezondheid. Er is een relatie tussen telepressure en slaapproblemen en burn-out klachten.

Ken je de ontvanger niet goed? Dan geldt de vuistregel: bij twijfel niet doen. Die mail kan waarschijnlijk ook wel tot de volgende ochtend wachten, toch?

Afhankelijk van je partner en thuissituatie: werk niet te vaak buiten werktijden

Vind jij het prima als werk en prive door elkaar heen lopen, maar is je partner meer het 9-5 type? Probeer dan tóch om niet elke zondagmiddag te werken, ook al vind je dat zelf misschien prettig om voorbereid aan de nieuwe werkweek te beginnen.

Van der Lippe beschrijft in Waar blijft mijn tijd? dat je partner kan klagen dat je er niet voor hem of haar bent als je op zondag werkt. En vanuit hem of haar gezien is dat logisch.

Vergeet als integreerder niet te ontspannen

Ook als je het niet erg vindt om werk en privé te mixen, is het raadzaam minimaal een dag per week helemaal niet met werk bezig te zijn. Anders kun je niet goed resetten en opladen, zei Willem van Rhenen, bedrijfsarts bij Arbo Unie en hoogleraar bevlogenheid en productiviteit aan de Nyenrode Universiteit, eerder in de Volkskrant.

Resetten en opladen is namelijk iets anders dan herstellen. Herstellen kan ook tussen het werken door, als je even je telefoon en laptop aan de kant legt of gaat sporten. Voor resetten en opladen heb je wel een dag nodig.

Maak afspraken op het werk

Er zijn ook verschillen tussen organisaties in wat zij hierin van hun werknemers verwachten, meent Van der Lippe. Voor sommige bedrijven is werk werk en privé privé.

‘Er zijn ook organisaties die altijd onmiddellijk respons van hun werknemers verwachten’, schrijft Van der Lippe. In sommige bedrijven is het gebruikelijk dat medewerkers met elkaar in een appgroep zitten. Segmenteerders ervaren dit waarschijnlijk als stressvoller dan integreerders.

Probeer de werksituatie bespreekbaar te maken. Wil je – mits je werk dat toelaat – alleen tussen 9 en 5 werken? Of vind je het niet erg om ’s avonds nog op mails te reageren? In dat laatste geval zou het ook niet erg zijn als je eens ’s middags naar de kapper gaat, of de kinderen van school haalt. Toch?

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? Verdien je wel genoeg? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden