Werken

Moeten we het vaker over ons salaris hebben met collega’s?

Om scheve gezichten en gevoelens van schaamte te vermijden, zwijgen we meestal over ons loonstrookje. Toch kan praten over geld met collega’s veel opleveren. Een betere onderhandelingspositie bijvoorbeeld. En een kleinere loonkloof.

Praten over je salaris met collega's: wat levert het op? Beeld Matteo Bal
Praten over je salaris met collega's: wat levert het op?Beeld Matteo Bal

De meeste mensen hebben geen idee wat een collega verdient. Maar werknemers van Keytoe, een marketingbureau uit Maassluis, weten exact wat hun collega’s vangen. Sterker nog, de werknemers bepalen elkaars salaris. Een commissie van vrijwilligers kiest jaarlijks het budget en wie wat verdient. ‘Voorheen waren er roddels, nu zoek je gewoon op wie welk loon heeft,’ zegt organisatiepsycholoog Lennard Toma, die met het plan kwam om beloningen transparanter te maken. Jaloezie is er niet en van vriendjespolitiek is geen sprake. ‘Werknemers geven elkaar wel vaker feedback; als je meer verdient, moet je ook meer betekenen voor het bedrijf.’

Je neemt minder snel ontslag

De ervaring van Toma sluit aan bij de mening van David Burkus, hoogleraar leiderschap en innovatie aan Oral Roberts University. In zijn veelbekeken TEDTalk zegt hij dat salarissen openlijk delen zorgt voor een betere werkomgeving.

Hij verwijst naar onderzoek onder 71.000 werknemers, gepubliceerd in Harvard Business Review. Hieruit blijkt dat collega’s die elkaars salaris niet kennen, zich sneller onderbetaald voelen. Ook als ze marktconform beloond worden. 60 procent van de ondervraagde werknemers met deze gevoelens, overwoog ontslag te nemen vanwege hun loon. Werknemers die elkaars salaris wel wisten, werkten harder, voelden zich meer betrokken en namen minder snel ontslag.

Je kunt teleurgesteld worden

Toch kan transparantie ook leiden tot teleurstelling, meent Kilian Wawoe, organisatiepsycholoog en docent HR-management aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij wijst op het Dunning-Krugereffect, wat inhoudt dat mensen zichzelf vaak beter vinden presteren dan hun collega’s, ook als dat niet het geval is. ‘We weten uit heel veel onderzoeken dat de gemiddelde Nederlander zichzelf bovengemiddeld vindt presteren, ze overschatten zichzelf. Salarissen vergelijken zorgt ervoor dat je vindt dat je meer moet verdienen dan anderen’, zegt hij.

Een ander belangrijk punt: met collega’s praten over geld mag. Maar salarissen openbaar maken is op grond van privacywetgeving niet toegestaan. Die is er in het belang van de werknemer. Wawoe: ‘De AVG laat niet toe dat gegevens uit het personeelsdossier worden gedeeld met anderen. Ook niet als iedereen toestemming geeft. Een rechter kan namelijk beoordelen dat iemand zich onder druk gezet voelde om akkoord te gaan.’ Wat Keytoe doet is dus niet toegestaan, al zal het niet snel tot een rechtszaak komen, denkt Wawoe. Daarvoor moet een medewerker eerst een klacht indienen.

De loonkloof slinkt

Een vaak gehoord voordeel van praten over salarissen is dat het kan bijdragen aan het verkleinen van de loonkloof. Wawoe erkent dit, maar vindt op individueel niveau salarissen vergelijken geen goede oplossing om ervoor te zorgen dat vrouwen en andere groepen op de arbeidsmarkt een eerlijker loon krijgen. Werkgevers zouden de salarissen moeten vergelijken op groepsniveau.

Werkgevers zijn inderdaad verantwoordelijk voor het voorkomen van een loonkloof, beaamt Sophie van Gool, econoom en schrijver van het boek Waarom vrouwen minder verdienen. Toch kunnen werknemers óók iets doen; erover praten met elkaar. ‘De enige manier om erachter te komen of jij en je collega’s eerlijk worden beloond, is weten hoeveel anderen verdienen’, zegt ze.

Sommige werkgevers schrikken als ze ontdekken dat er een loonkloof is en willen dit meteen rechttrekken. Maar volgens Van Gool is er ook een grote kans dat je baas zegt dat het logisch is dat de mannelijke collega meer verdient, omdat hij ouder is of meer werkervaring of verantwoordelijkheden heeft. ‘Zie dat als het begin van een onderhandeling. Als jullie, ondanks verschil in ervaring, hetzelfde werk doen, kun je beargumenteren dat je evenveel zou moeten verdienen.’

Loonkloof kleiner, maar zeker niet weg

De loonkloof tussen mannen en vrouwen is kleiner geworden, maar hij bestaat nog steeds. In 2019 verdienden mannen nog 8 procent meer dan vrouwen, inmiddels is dat 5 procent. Dat is een van de conclusies van het Nationaal Salaris Onderzoek, uitgevoerd door Intermediair en Nyenrode Business Universiteit.

Je hebt een betere onderhandelingspositie

‘Informatie over het loonstrookje van anderen is macht bij salarisonderhandelingen’, zegt Van Gool. Ook als jouw bedrijf werkt met salarisschalen, valt er te onderhandelen. ‘Binnen schalen kan een paar duizend euro verschil zitten tussen de hoogste en laagste trede.’ Salarisschalen zijn dus geen garantie voor een eerlijke beloning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden