De GidsWerken

Geef geen kritiek in de groepsapp en andere tips voor een sociaal veilige werkplek

Een sociaal veilige werkomgeving: dit kun je als werknemer doen.Beeld Matteo Bal

Niet iedere werknemer voelt zich veilig genoeg om fouten te maken, of te zeggen dat-ie het ergens mee oneens is. Is dat de schuld van de organisatie? Misschien. Toch kun je als werknemer zelf ook bijdragen aan een sociaal veilige werkomgeving.

Ik werk voor een manager die haar feedback onlangs via een groepsapp verstuurde, in plaats van rechtstreeks naar de collega voor wie die was bedoeld. Je weet toch dat je dat zo-en-zo moet doen? Dat werkt echt het best.’ Was het haar doel om feedback te geven, of wilde ze (ook) laten zien dat ze alles in de gaten houdt en dat zij de baas is? Dit soort dingen kun je toch veel beter een-op-een bespreken?

Ik twijfelde aan haar oprechte intenties, maar het kan best dat ze het goed bedoelde, vindt Jan Hille Noordhof, organisatieadviseur en auteur van het boek Waarom zeggen we niet wat we vinden en wat daaraan te doen? (2019), over hoe je kunt zorgen voor een open en veilige bedrijfscultuur. Als het gaat om een sociaal veilige werkomgeving – waarin werknemers zichzelf kunnen zijn, fouten mogen maken en op elkaar kunnen vertrouwen – kun je niet zomaar zeggen dat iets aan het bedrijf, de organisatie of de leidinggevende ligt. ‘De ene persoon durft heel veel te zeggen, terwijl een collega dat niet durft. Het heeft daarom ook te maken met de blik van de werknemer.’

Veiliger door thuiswerken

Een grote meerderheid van de Nederlandse werknemers voelt zich gelukkig wel veilig op het werk, blijkt uit recent onderzoek van Intermediair en Nationale Vacaturebank, uitgevoerd door Motivaction. 78 procent van de ruim duizend ondervraagden voelt zich op zijn plek. De coronacrisis heeft hier eerder een positieve invloed op gehad dan een negatieve. 10 procent spreekt van een verbetering, terwijl 8 procent een verslechtering ziet.

‘Blijkbaar slagen we er bij het thuiswerken goed in om het teamgevoel te behouden en zelfs te verbeteren’, zegt Madelon Meester, hoofdredacteur van Intermediair. ‘De coronacrisis brengt een gevoel van saamhorigheid met zich mee. Iedereen zit in hetzelfde schuitje en werkgevers en werknemers zijn gedreven er het beste van te maken.’

Noordhof denkt ook dat werknemers thuis zichzelf meer vrijheid gunnen. Ze voelen bijvoorbeeld minder vaak de priemende ogen van hun micromanager. ‘Ik coachte eens een werknemer die niet ’s middags met mij wilde afspreken, omdat zijn collega’s dan misschien zouden denken dat hij er de kantjes van afliep. Als het gaat om een prettige werksfeer, mag je jezelf ook belangrijk vinden en vertrouwen hebben in je eigen kunnen. Je weet toch dat je jouw werk serieus neemt, dan is het niet nodig je iets aan te trekken van wat collega’s misschien denken.’

Schrijver en spreker John G. Miller schreef het in Waarom gaat het nooit zoals ik het wil? (2020). Richt je niet op het punt waar je geen invloed op hebt – gedachten van collega’s – maar op wat je wél kunt veranderen. Leg de verantwoordelijkheid voor de werksfeer niet buiten jezelf, je maakt er immers deel van uit. 

Maar wat kun je dan doen om te zorgen dat je niet (onbewust) bijdraagt aan een sociaal onveilige werkomgeving?

Maak afspraken

Wat kan ik doen aan mijn ongemakkelijke gevoel over het WhatsApp-bericht? Volgens Noordhof zijn dit soort situaties makkelijk te voorkomen door er afspraken over te maken. Leg vast wat het doel is van de groepsapp en maak duidelijk dat persoonlijke feedback daarin niet thuishoort. ‘Zelf doe ik dat ook bij mijn trainingen’, zegt hij. ‘Aan het begin spreken we af dat we in een veilige leeromgeving zijn en dat alles besproken mag worden, maar dat het ook onder elkaar blijft.’ Je krijgt het dus later niet nog eens voor je voeten bij het koffieapparaat. Of op WhatsApp.

Vermijd cynische opmerkingen

Zéker als leidinggevende, want als een manager ‘goedemiddag’ zegt als een werknemer om 9.10 uur binnenloopt, komt dat toch anders over dan wanneer een collega dat grapt. Noordhof: ‘Als het belangrijk is dat iemand tien minuten eerder begint, ga dan gewoon het gesprek aan en leg uit dat hij of zij het werkproces verstoort.’

Dubbelzinnige opmerkingen zijn niet normaal

Hoewel het overgrote merendeel van de Nederlandse werknemers aangeeft zich veilig te voelen, is er ook een hoog percentage dat te maken heeft gehad met seksuele intimidatie tijdens de loopbaan: 13 procent, blijkt uit het onderzoek van Intermediair en Nationale Vacaturebank. In de jongste leeftijdscategorie, 15 tot en met 24 jaar, is dit percentage het hoogst: 21 procent heeft hiermee te maken gehad.

Meester denkt dat dit vooral betekent dat werknemers steeds mondiger worden. ‘Dit kan erop duiden dat seksuele intimidatie is toegenomen, maar aannemelijker is het dat het bewustzijn hierover is gegroeid’, zegt ze. ‘De jongere doelgroep weet: dubbelzinnige opmerkingen van de baas of onnodig lijfelijk contact zijn niet normaal.’

Geef een compliment

Lotte Rensen van het platform ‘AM | Talent dat het maakt’ stipte dit eerder al aan in de Volkskrant. Ze let altijd goed op dat ze anderen credits geeft voor hun werk. Het klinkt simpel, maar geef collega’s gewoon eens een compliment. En doe dat niet alleen rechtstreeks, dit kan juist wel in de appgroep of in een vergadering.

Tips voor leidinggevenden

Wees consistent, want als werknemers ergens onzeker van worden, is het een manager die steeds iets anders vindt, zegt Jan Hille Noordhof, organisatieadviseur en auteur van het boek Waarom zeggen we niet wat we vinden en wat daaraan te doen? (2019). Als er seksistische grappen worden gemaakt, moeten leidinggevenden dit gedrag met wortel en tak uitroeien. ‘Heb het hier ook met je werknemers over. Leg samen vast wat belangrijk is in de omgang met elkaar.’

Verder is het volgens Noordhof  belangrijk dat er momenten zijn waarop medewerkers ook iets kunnen zeggen over hoe er met elkaar wordt omgegaan en over hoe werkprocessen verlopen. In persoonlijke gesprekken met medewerkers bijvoorbeeld. Maar het helpt volgens hem ook om elke dag te starten met een rondje. ‘Als je dat doet, voorkom je dat openheid en veiligheid afhangen van de assertiviteit van de medewerkers en dat zij voortdurend hun eigen grenzen moeten bewaken. Het wordt dan normaal om zaken te bespreken.’

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? Verdien je wel genoeg? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden