Werkvloer

Een naam correct uitspreken doet ertoe: ‘Het is een signaal dat je me de moeite waard vindt’

Het klinkt zo logisch: maak geen grap van de lastig uit te spreken naam van een collega of klant. Het belang van het correct uitspreken van een naam is groter dan je in eerste instantie misschien denkt. ‘Het voelt alsof je telkens opnieuw een stempel met ‘anders’ op je voorhoofd gedrukt krijgt.’

Waarom een naam correct uitspreken ertoe doet: ‘Signaal dat je me de moeite waard vindt’ Beeld Matteo Bal
Waarom een naam correct uitspreken ertoe doet: ‘Signaal dat je me de moeite waard vindt’Beeld Matteo Bal

Als kind zette Rocher Koendjbiharie zich schrap als een docent de namenlijst tevoorschijn haalde. ‘H, I, J…. uitgekomen bij de letter K kreeg ik meestal te horen dat mijn achternaam te ingewikkeld was. Er werd niet eens een poging gedaan.’

Dit artikel verscheen eerder op Intermediair.nl

Koendjbiharie werkt nu bij de gemeente Rotterdam en hij maakt nog steeds mee dat mensen zijn naam liever uit de weg gaan. Hij snapt dat niet iedereen meteen weet hoe hij wordt uitgesproken. ‘Alleen als mensen vervolgens zelf een variant bedenken, over de letters struikelen en zo een ongemakkelijk situatie creëren, stoort mij dat. Ik moet dat ongemak vervolgens rechttrekken. Dan denk ik: waarom vraag je het niet gewoon?’

Die ervaring komt onderzoeksjournaliste en docente Zoë Papaikonomou bekend voor. ‘Jeetje, dat zijn een hoop letters’, hoort ze vaak. ‘Of ik krijg meteen een stortvloed aan vragen over mijn privéleven. Dat heb je snel als het gaat om een nieuw-Nederlandse naam.’ Mensen vragen bijvoorbeeld waar de naam Papaikonomou (Papa-i-ko-no-moe) vandaan komt, wat het betekent, of zij daar zelf ook is geboren. ‘Vragen die goed bedoeld zijn, maar ik heb niet in elke setting zin erop in te gaan. Het is niet leuk keer op keer – vaak als enige binnen een groep – verantwoording af te moet leggen over je naam.’

Stempel op je voorhoofd

Astrid Homan is hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie aan de UvA en doet veel onderzoek naar inclusiviteit op de werkvloer. Volgens haar gaat het niet alleen over het uitspreken van een (biculturele) naam, maar ook over vooroordelen die ermee gepaard gaan. ‘Het voelt alsof je telkens opnieuw een stempel met ‘anders’ op je voorhoofd gedrukt krijgt. Dat kan ervoor zorgen dat mensen zich niet gezien en gewaardeerd voelen.’

Natuurlijk zijn er ook mensen met een klassiek-Nederlandse naam die dit meemaken, weet de hoogleraar uit eigen ervaring. ‘Ik heb heel vaak dat mensen Holman of Hofman van mijn naam maken, omdat ze toevallig iemand kennen die zo heet. Dat vind ik vervelend, alleen hangen hier dan niet dezelfde vooroordelen aan als bij mensen met een biculturele naam.’

Denk alleen al aan de achterstand die mensen met een migratieachtergrond hebben op de arbeidsmarkt. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam komt naar voren dat de kans dat een sollicitant met een Nederlandse achtergrond voor een gesprek wordt benaderd ongeveer 30 procent groter is dan dat dat gebeurt bij kandidaten met een biculturele achtergrond (en naam).

Kamala Harris

Het goed uitspreken van iemands naam stond met de komst van Kamala Harris als vicepresident van de Verenigde Staten extra in de belangstelling. Zelf plaatste ze een video op haar Twitteraccount waarin kinderen helpen met de uitspraak van haar naam. En zo moeilijk blijkt het helemaal niet te zijn: je spreekt het uit als kam-me-laa.

Toch zijn er verschillende Republikeinse politici die daarbij meermaals publiekelijk – en waarschijnlijk bewust – de fout zijn ingegaan. Een gebrek aan respect, vindt Papaikonomou. Volgens haar draait het correct uitspreken van een naam om zorgvuldigheid en laat het interesse zien; iemand zien en serieus nemen, meent de onderzoeksjournaliste die op dit moment werkt aan een boek over diversiteit en gelijkwaardigheid op de werkvloer (De inclusiemarathon). ‘Het komt erop neer dat mensen het niet genoeg de moeite waard vinden om hun best te doen op de uitspraak van je naam.’

Grappen voorbij

Waar Papaikonomou vroeger grappen over haar naam voorbij liet gaan, staat ze daar nu anders in. ‘Nu denk ik: wat moet ik met zo’n lollige opmerking? Dat ze mijn naam lastig vinden om uit de spreken is één ding, maar hem ook nog eens belachelijk maken, daar heb ik geen zin meer in. En ja: de ene naam ligt mij ook beter dan de andere. Dat komt erop neer dat ik soms wat extra moeite moet doen.’

Koendjbiharie heeft de neiging mensen die zijn naam meteen goed hebben te complimenteren. ‘Maar dat moet ik eigenlijk niet doen, want dan draait het toch weer om wat die ander doet met mijn naam. Ik wil er liever geen ding van maken.’ De twee benadrukken dat het belangrijk is te beseffen dat het niet draait om jouw ongemak. Papaikonomou: ‘Dat een naam voor jou nieuw is, betekent niet dat het een rare naam is.’

Koendjbiharie vertelt dat zijn familienaam in de loop der jaren al een keer is aangepast, omdat Nederlandse kolonisten in Suriname de oorspronkelijke spelling van zijn achternaam (Kundjbihari) niet fatsoenlijk konden uitspreken. ‘Het feit dat mensen er geen moeite voor wilden doen, heeft geleid tot een verandering van mijn achternaam. En zo ingewikkeld is het niet als je het gewoon vraagt en misschien een keer oefent. Zoveel moeite kost dat toch niet?’

Zo leer je hoe je een naam goed uitspreekt

Hoe pakken Koendjbiharie en Papaikonomou het zelf aan als ze de uitspraak van een naam willen leren? Een paar tips:

Check iemands naam op LinkedIn. Het sociale medium heeft een tool waarbij mensen hun naam zelf kunnen uitspreken en kunnen toevoegen aan hun profiel om te beluisteren.

Vraag iemand hoe diegene de naam zelf uitspreekt. Luister, oefen, en vraag vervolgens of je het goed zegt.

Gelijkwaardigheid is belangrijk. Vraag in een groep niet aan één iemand om zijn of haar naam uit te spreken, maar vraag het aan iedereen. Of benoem dat je iedereen met bijvoorbeeld alleen een voornaam zult aanspreken.

Maak er geen groot ding van. Stel niet gelijk allerlei persoonlijke vragen als de setting er niet naar is (dit kan natuurlijk wel als je elkaar beter leert kennen in een gesprek).

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? Verdien je wel genoeg? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden