De GidsEqual pay day

De loonkloof: deze vrouwen kregen aanmerkelijk minder salaris dan hun mannelijke collega

De een kwam erachter doordat haar bedrijf onderzoek deed naar de loonkloof tussen man en vrouw, de ander werd getipt door de wethouder voor wie ze werkte. Wat doe je als je minder verdient dan je mannelijke collega, terwijl je hetzelfde werk doet? Vijf vrouwen vertellen hun verhaal. 

Woensdag 11 november is het in Nederland Equal pay day. Vanaf dit moment werken vrouwen de rest van het jaar – symbolisch – voor niets.Beeld Matteo Bal

Mannen verdienen in Nederland nog altijd meer dan vrouwen, tussen 2016 en 2018 is dat nauwelijks veranderd. Dat constateert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in de tweejaarlijkse monitor over het onderwerp. 

Bij  de overheid verdienen mannen gemiddeld 4 procent meer, in het bedrijfsleven is dat verschil 7 procent. Deze cijfers zijn gecorrigeerd voor zaken die loon beïnvloeden naast alleen hun sekse, zoals parttime of fulltime werken en ervaring of functie.

Equal pay day

Eerder dit jaar, op 11 november, was er al veel aandacht voor de loonkloof, omdat deze dag in Nederland is uitgeroepen tot Equal pay day.  Vanaf dit moment werken vrouwen de rest van het jaar – symbolisch – voor niets. Dat komt doordat het gemiddelde bruto-uurloon van vrouwen in 2019 14 procent lager was dan het gemiddelde bruto-uurloon van mannen. Het loonverschil tussen mannen en vrouwen op basis van gemiddelde uurlonen wordt enigszins vertekend doordat de lonen van hoogbetaalde mannen hier zwaar in meewegen.

De Volkskrant sprak vijf vrouwen over hoe ze erachter kwamen dat een mannelijke collega meer verdiende en wat ze toen hebben gedaan.

Anne Vrieze (58) eigenaar van WWZ Academie

‘Bij de gemeente leidde ik een groot zorg- en welzijnsproject. Ik viel in schaal 9, de schaal voor beleidsmedewerkers, terwijl de mensen – allemaal mannen – die ik aanstuurde allemaal senior beleidsadviseur waren en in schaal 11 vielen. Zulke dingen weet je van elkaar in een kleine gemeente.

‘Ik heb het aangekaart. Mijn leidinggevende vond ook dat ik naar schaal 11 moest. Maar het verzoek bij het college van burgemeester en wethouders werd afgekeurd. Het argument: we zitten in een bezuinigingsronde.

‘Ik was best boos. Met mijn leidinggevende heb ik nog geregeld dat ik tijdelijk naar schaal 10 ging. Omdat ik dat nog steeds oneerlijk vond, heb ik bezwaar gemaakt, maar ik kreeg te horen dat hoe vaak ik het ook zou proberen, het ‘toch zou worden afgewezen’.

‘Dat deed de deur dicht. Andere gemeenten vroegen al of ik interimopdrachten wilde doen. Daar heb ik ‘ja’ op gezegd: het verdient drie keer zoveel. Inmiddels heb ik een succesvolle online-academie en ben ik in 2017 uitgeroepen tot Zaanse zakenvrouw. Dat heb ik toch allemaal bereikt door voor mezelf te kiezen.’

Anita* (33), postdoctoraal onderzoeker

‘Tegelijkertijd met een mannelijke kennis kreeg ik een baan aangeboden bij een onderwijsinstelling. Dezelfde functie, maar dan op een andere afdeling. Hij kreeg binnen een week het salaris dat hij wilde. Ik heb twee maanden onderhandeld over dat salaris en heb het niet gekregen.

‘Tijdens de onderhandelingen heb ik aangekaart dat ik het gek vind dat er verschillende salarissen worden aangeboden voor vergelijkbare posities. Eerst ontkenden ze het, mijn informatie zou incorrect zijn.

‘Nadat duidelijk werd dat ik met meerdere mensen had gesproken, waaronder met die mannelijke collega, waren opeens de verschillen tussen ons de reden van het verschil in salaris. Er werd alleen gekeken naar wat voor ervaring hij had en ik niet, maar niet andersom. Dat voelde als een trucje. In de academische wereld heeft iedereen die aan deze functie begint, dezelfde kwalificaties.

‘Uiteindelijk ben ik naar een commissie gestapt die over het personeelsbeleid gaat. Het verschil in salaris is toen van meer dan 10 procent naar 3 procent gegaan. Fijn, maar nog steeds een verschil.

‘Hoewel het voor mij niet als een genderdiscussie begon, voelt het inmiddels wel zo. Ik heb dat niet expliciet gezegd tijdens de onderhandelingen. Als ik dat benadrukt had, was het me misschien gelukt het gat te dichten, maar ik ga nog met deze mensen werken. Het zou niet moeten uitmaken, toch was ik bang dat het de arbeidsrelatie niet ten goede zou komen, dus heb ik dit bod maar geaccepteerd.’

Marleen Weener (33), politicoloog en eigenaar van Politiekeadem, een bedrijf dat politici coacht

‘Toen ik werkte als PA (personal assistant) voor een wethouder in Rotterdam verdiende ik netto 1.000 euro per maand minder dan een mannelijke collega in dezelfde functie. De wethouder ontdekte dat ik het minst verdiende van alle zes de PA’s, de andere vijf waren mannen, en hij zei dat ik het recht moest zetten.

‘De HR-manager, een vrouw, was niet op de hoogte van de situatie. Ik zag ook dat ze schrok en ze zei dat ze het ging uitzoeken. Op dat moment wist ik nog niet eens om wat voor bedrag het ging. Later hoorde ik dat een mannelijke collega zelfs 4.900 euro bruto verdiende, mijn salaris was 2.700 euro bruto. Na het gesprek hebben de HR-manager en ik er nooit meer een woord over gewisseld, maar de maand daarna kreeg ik meer dan duizend euro meer op mijn rekening gestort.

‘Hoewel dat heel fijn was dat mijn salaris omhoog ging, voelde ik me de eerste maanden vooral dom. Had ik niet genoeg onderhandeld? Het gekke was, ik werkte in de politiek en onderhandelen was mijn baan. Maar voor mezelf opkomen was toch anders. Bovendien was mijn vorige baan mijn referentiekader, toen verdiende ik 2.000 euro bruto, maar dat zegt natuurlijk niets over het salaris dat je hoort te krijgen in een hogere functie.

‘Ook dacht ik aan al het geld dat ik was misgelopen. Ik werkte er toen al een jaar en drie maanden, dus het gaat al snel om 15.000 euro. Of het met terugwerkende kracht rechtgetrokken kon worden, vroeg ik nog, maar dat kon niet.

‘Ik zou het veel eerlijker vinden, zeker bij de overheid, als iedereen met dezelfde functie, hetzelfde salaris zou krijgen, ongeacht de hoeveelheid ervaring. Als je meer wilt verdienen, kun je solliciteren naar een volgende functie. Laten we stoppen met zeggen dat vrouwen beter moeten leren onderhandelen, maar gewoon iedereen in dezelfde functie, hetzelfde betalen.’

Minderheid werkgevers komt in actie voor gelijke beloning

Uit een rondgang van Women Inc. en Intermediair onder bijna vijftig werkgevers en HR professionals blijkt dat bij steeds meer organisaties het onderwerp gelijke beloning weliswaar op de agenda staat, maar dat een minderheid van de werkgevers er daadwerkelijk mee aan de slag gaat. 1 op de 10 organisaties heeft onderzoek gedaan naar gelijke beloning. Het hoger management speelt hierin een sleutelrol. Waarschijnlijk speelt de angst voor hogere loonkosten mee. ‘Al kun je er natuurlijk ook voor kiezen om de hoge salarissen te bevriezen, terwijl de lagere salarissen wel doorgroeien’, zegt Sophie van Gool van Salaristijger, een bedrijf dat onder andere onderzoek doet bij bedrijven naar de loonkloof.

Anne-Marie Le Doux (40), hoofd van APG’s GroeiFabriek

‘Ik verdiende een paar honderd euro per maand minder dan mannelijke collega’s met hetzelfde opleidingsniveau, hetzelfde carrièreverloop en evenveel werkuren. Daar kwam ik achter doordat mijn werkgever APG onderzoek deed naar de loonkloof.

‘In eerste instantie was ik heel blij dat mijn werkgever dit constateerde en rechtzette. Maar toen ik ‘s avonds naar huis reed, werd ik steeds minder vrolijk. In mijn hoofd maakte ik de rekensom wat ik in totaal was misgelopen ten opzichte van mijn mannelijke collega’s. Waarom had ik het zelf niet in de gaten?

‘Gelukkig werd het onderwerp geld door het onderzoek naar de loonkloof veel bespreekbaarder. APG startte een intern vervolgonderzoek naar de oorzaken, omdat het bedrijf wilde voorkomen dat dit in de toekomst opnieuw zou gebeuren. Dat is net afgerond. Wat opvalt is dat het niet misgaat bij de indiensttreding of beoordeling, maar dat vrouwen minder bezig zijn met promotie maken en gewoon een leuke baan willen.

‘Ik snap het wel. Het onderwerp zat ook nooit zo in mijn hoofd. Ik denk omdat ik andere dingen belangrijker vond en nog steeds vind. Dat ik voldoende ontwikkelingsmogelijkheden heb, een uitdagende functie heb, dat ik mijn eigen tijd kan indelen en het goed kan combineren met mijn privéleven, bijvoorbeeld.

‘Ik ben zelf ook leidinggevende en sinds dit voorval kijk ik veel actiever naar wat voor beloning erbij hoort als medewerkers een carrièrestap zetten, bij zowel mannen als vrouwen uiteraard. Ook zet ik me nu actief in voor APG’s Global Women Forum, daarmee willen we vrouwen ondersteunen om een netwerk op te bouwen. Dat maakt elkaar sterker.

‘Toen ik zelf promotie kreeg heb ik ook meteen gevraagd wat dat betekende voor mijn salaris. Dat had ik voorheen nooit gedurfd of gevraagd. Tot mijn opluchting werd er heel positief op gereageerd.’

Charlotte* (37), financieel directeur

‘Twee keer kreeg ik een nieuwe functie, zonder salarisverhoging. Terwijl een mannelijke collega in dezelfde functie zo’n 10 procent meer verdiende. Dat kon ik inzien, omdat ik op de financiële afdeling van een groot bedrijf in Nederland werkte. Sowieso waren er flinke verschillen in beloning, mannen verdienden 10 tot 15 euro per uur meer. Vier jaar lang zag ik dat, maar ik kon er niets mee doen, dat zou mijn integriteit in gevaar brengen.

‘Het viel me op dat mannen en vrouwen even vaak promotie maakten, maar vrouwen niet meer verdienden. Sterker nog, als de positie eerst werd bekleed door een man en daarna door een vrouw, ging het salaris voor die functie met 20 procent omlaag. Opeens waren er redenen om die functie lager in te schalen.

Zelf vroeg ik ook niet om meer salaris als ik werd gevraagd voor een nieuwe functie, het voelde alsof ik mezelf eerst moest bewijzen. Misschien moeten vrouwen meer vragen, maar HR kan daar ook een rol in spelen. Sowieso vind ik dat de HR-afdeling veel scherper moet zijn op de verschillen, in plaats van het te zien als een mooie besparing op de overhead.’

* Vanwege privacyredenen zijn niet de echte namen Anita en Charlotte gebruikt. Hun naam is bij de redactie bekend.

Geldmaand

Maakt geld echt gelukkig? Hoe kun je beginnen met beleggen? En wat kun je doen om op je veertigste met pensioen te gaan? In samenwerking met Intermediair geven we de hele maand financiële tips. Bekijk alle artikelen over geld op volkskrant.nl/geld of intermediair.nl/geldmaand

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden