SP lijsttrekker Emile Roemer eet, onder toeziend oog van journalisten, een tomaten-ijsje in het Westerpark.
SP lijsttrekker Emile Roemer eet, onder toeziend oog van journalisten, een tomaten-ijsje in het Westerpark. © ANP

Johan Fretz: 'Zeg tegen Maurice de Hond dat er in de tussentijd werkelijk niks (!) boeiends is gebeurd'

De zwijgende Roemer zal, peiling technisch gezien, vermoedelijk nog wel even zijn mond houden, voorspelt columnist Johan Fretz. 'Absolute stilte lijkt het allerbeste middel om de kiezer niet te verliezen.'

Roemer schiet in sommige peilingen door richting de veertig zetels. In andere peilingen weer niet. Het wisselt, het schommelt, het blijft nooit een keer langer dan een week hetzelfde. Mensen stemmen dus de ene week liever op de een, en de andere week liever op de ander. Gewoon: zomaar, omdat het kan. Maar daarna willen ze de ander toch weer niet, en is de een weer favoriet. In dit eindeloze twijfelen van de kiezer zit een mooie bewerking van Ramses Shaffy's 'De een wil de ander'.
 
Hoe kan dit eigenlijk? Hoe kan het dat de kiezer de ene week heel erg van GroenLinks houdt en de volgende week toch maar weer van de PvdA? Zijn we allemaal zo manipuleerbaar, beïnvloedbaar door pietluttigheden? Begrijp me niet verkeerd. Dit is allerminst een pleidooi voor een nieuw soort verzuiling. Er zijn een heleboel factoren die je van mening kunnen doen veranderen. Als blijkt dat Marianne Thiemme in haar vrije tijd stiekem dagelijks ganzenlever eet, snap ik dat je als dierenvriend niet meer op de Partij van de Dieren stemt. Het recente tumult binnen GroenLinks lijkt me ook een begrijpelijke reden om je heil elders te zoeken.
 
Maar laten we eerlijk zijn: het zijn zelden grootse gebeurtenissen, veranderingen van gedachtegoed of ideologische afdwalers die de peilingen beïnvloeden. Het zijn komkommertijdwetsvoorstellen van het niveau 'gratis kraanwater in de horeca', het zijn campagnebijeenkomsten waar vijf minuten aandacht voor is bij Nieuwsuur, een kranteninterview met de lijsttrekker over 'de betrokkenheid van de lijsttrekker'. Die kleine dingen zorgen telkens voor twee zetels meer of minder en politici roepen nog het hardst dat ze niet op die peilingen letten, maar ondertussen leven ze ervoor. Een treurige houdgreep.  
 
Ik vraag me wel eens af of het mogelijk zou zijn voor 'de kiezer' om eens gewoon een keer een tijd trouw te blijven aan zijn partij. Om een mening te hebben waar hij langer dan een week achter kan blijven staan. In Godsnaam, lees een partijprogramma, doe een stemwijzer, let op je karma meneer/mevrouw 'de kiezer' en zeg tegen Maurice de Hond als hij je belt, dat je er natuurlijk (!) nog steeds hetzelfde over denkt als vorige week omdat er in de tussentijd werkelijk niks (!) boeiends is gebeurd. Niks (!) boeiends.
 
Maar goed, dit is waarschijnlijk roepen in de woestijn. Straks barsten de campagnes los en gaan we peilingtechnisch gezien een aantal behoorlijk schizofrene weken meemaken, vrees ik. De gunst van de kiezer ontvang je immers voor beperkte tijd, een verkeerde opmerking en je hangt aan de galg. Het is een ongelukkig huwelijk: tussen lijsttrekkers en kiezers. Je waant je als politicus waarschijnlijk nooit veilig bij de mensen die zeggen je te steunen. Alleen daarom al zal de zwijgende Roemer vermoedelijk nog wel even zijn mond houden. Uiteindelijk blijkt dat het allerbeste middel om de kiezer niet te verliezen: absolute stilte.  

Johan Fretz is schrijver en columnist voor Volkskrant.nl.