Geert Wilders
Geert Wilders © ANP

'Waar is Geert Wilders in hemelsnaam mee bezig?'

Wilders is met zijn nieuwe (anti-)Europese alliantie een principiële lijn overgestoken, betoogt columnist René Cuperus. 'Het Nederlands populisme heeft zich definitief ingevoegd in de Europees rechts-radicale maalstroom.'

 
Unverfroren maakt de PVV nu deel uit van de radicaal-rechtse partijenfamilie in Europa. Wilders is daarmee buiten de voetsporen van Pim Fortuyn getreden.

Waar is Geert Wilders in hemelsnaam mee bezig? Net op het moment dat de PVV in de peilingen de grootste partij is, en Wilders zijn halve gelijk haalt omdat heel Nederland bezorgd is over de plaag van de Marokkaanse jeugdcriminaliteit, net op dat moment overspeelt hij zijn hand. Hij gaat een samenwerkingsverband aan met partijen waarmee hij eerder in geen velden of wegen gezien wilde worden, het Franse Front National en Vlaams Belang. Daarmee heeft het Nederlandse populisme definitief zijn onschuld verloren, zo daar al iets van over was.

Vorige week werd bekend dat de PVV een alliantie heeft gesloten met Marine Le Pen van het Front National en Filip Dewinter van het Vlaams Belang. Dat zijn niet zomaar partijen. Neen, Le Pen en Dewinter zijn leiders van extreem-rechtse partijen die zich de afgelopen jaren hebben proberen te 'normaliseren' tot rechts-populistische partijen. Anti-EU en anti-migratie. Maar van oudsher herbergen deze partijen, anders dan de Nederlandse, oud-strijders en oude en nieuwe nazi's in hun gelederen. En ze kennen een traditie van extreem-rechtse, racistische en antisemitische uitlatingen, die op gespannen voet staan met principes van de liberale democratie en sociale rechtsstaat.

Historische ballast
Om die reden weigert UKIP, de anti-Europapartij uit Engeland, met deze partijen in zee te gaan. UKIP-leider Nigel Farage vindt dat deze partijen te veel historische ballast meeslepen van antisemitisme en Holocaust-ontkenning. Overigens wijst Farage ook samenwerking met Wilders af vanwege diens extreme standpunt over een koranverbod.

Wilders is met zijn nieuwe (anti-)Europese alliantie een principiële lijn overgestoken. Niet voor niets is er gemor bij enkele lokale PVV-politici. Wilders zei zich wel te kunnen voorstellen dat mensen hun wenkbrauwen fronsen bij zijn politieke partnerkeuze, maar wil zich niet langer laten gijzelen door angst voor stigmatisering. Unverfroren maakt de PVV nu deel uit van de radicaal-rechtse partijenfamilie in Europa. Wilders is daarmee buiten de voetsporen van Pim Fortuyn getreden.

De PVV leek (met de extreme uitzondering van het koranverbod) lang in de traditie van Fortuyn te blijven, die van het postmoderne populisme dat grote afstand houdt tot de historische horror uit de 20ste-eeuw: nationaal-socialisme/fascisme, extreem-rechts racisme en antisemitisme. Door samen te werken met partijen die het met die littekens van de twintigste eeuw niet zo nauw nemen, heeft de PVV die lijn nu verlaten. Het Nederlands populisme heeft zich definitief ingevoegd in de Europees rechts-radicale maalstroom.

Enorme risico
Waarom neemt de PVV dit enorme risico? Dat heeft alles te maken met Europa. PVV, Front National en Vlaams Belang hebben elkaar in radicaal anti-Europese eensgezindheid opgezocht om, zoals Geert Wilders zegt, een 'politieke aardverschuiving' in Europa te ontketenen. Men heeft zich voorgenomen de Europa-blues die grote delen van de Europese bevolking bevangen heeft to the max te exploiteren. Niet uitgesloten moet worden dat de Europese Verkiezingen van 2014 inderdaad op een electoraal bloedbad zullen uitlopen. Internationale opiniepeilingen laten over de hele linie een ontplofte publieke steun voor de Europese Unie zien. En de gevestigde politiek heeft het positieve, wervende verhaal over Europa nog niet op de tekentafel liggen.

Of het moet het verhaal van Martin Schulz zijn, de huidige voorzitter van het Europees Parlement, en de gedoodverfde, wat zeg ik, morsdoodgeverfde, opvolger van Barroso als voorzitter van de Europese Commissie. Die twitterde als aanstaand lijsttrekker voor de Europese sociaal-democraten een paar dagen geleden: 'US have one currency, one Central Bank and one Govt. Europe has one currency, one Central Bank and...17 govts! Cannot go on like this.'

Slecht nieuws
Tja. Een Europese technocratie die de Europese eenheid door de strot van een tegenstribbelende Europese bevolking duwt, roept een frontale aanval op het Europese Project over zich af. Het is slecht nieuws als alleen de rechts-radicale partijenfamilie de Europa-ontgoocheling van mensen kanaliseert, terwijl de mainstream politiek voluit gaat voor een stroomversnelling in het Europees Project om koste wat kost de euro te redden.

Wat nu gevreesd moet worden, is het ontstaan van een snoeiharde zwart/wit-polarisatie over Europa. Je bent 100 procent voor, of 100 procent tegen. Exit een gematigd tussenverhaal dat aansluiting zoekt bij de meerderheid van de bevolking die noch fanatiek nationalistisch is, noch fanatiek 'europistisch'.

René Cuperus is cultuurhistoricus.