Renata en haar ouders.
Renata en haar ouders. © EO/De Vijfde Dag

'Teeven leeft met Renata mee, maar verder is hij zeer afhoudend'

Iedereen kan slachtoffer worden van een medische misser. Maar in de asielketen is meer aan de hand, schrijft Raoul du Pré in zijn commentaar voor de Volkskrant.

 
Het lot van mensen als Renata en Dolmatov onmiskenbaar past in het patroon van de afgelopen jaren

Staatssecretaris Teeven ligt opnieuw onder vuur wegens de gebrekkige medische zorg voor een asielzoeker: waarom kreeg het ernstig zieke meisje Renata - inmiddels in Polen onder behandeling voor leukemie - in Nederland niet de juiste zorg, ook niet na herhaalde verzoeken? En waarom komt er maar geen einde aan dit soort berichten, ook niet na de dood van de Rus Dolmatov, de affaire die Teeven eerder in politiek zwaar weer bracht?

Vooropgesteld: niemand kan beweren dat de medische zorg voor asielzoekers eenvoudig is. Zij kunnen er een groot belang bij hebben zich zieker voor te doen dan ze zijn. Wie daar dagelijks mee te maken krijgt, wordt vanzelf terughoudend. Een incidentele medische misser is bovendien evenmin uit te sluiten als bij andere artsen.

Repressieve lijn
Daar staat tegenover dat het lot van mensen als Renata en Dolmatov onmiskenbaar past in het patroon van de afgelopen jaren. Er ligt een dikke stapel rapporten over de gebrekkige omgang door de Nederlandse overheid met asielzoekers, met name in de detentiecentra. De medische zorg is daarbij een groot probleem, waar niet alleen organisaties als Amnesty International maar ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg al over klaagde. Dat is mede een gevolg van de uiterst repressieve lijn waar de hele asielzoekersketen sinds een jaar of tien van doortrokken is: wie (nog) geen verblijfsvergunning heeft, mag geen enkele hoop of verwachting ontlenen aan zijn verblijf hier - alles is in principe gericht op een zo snel mogelijke terugkeer.

Een open oog voor oprechte noden van asielzoekers gaat daarbij makkelijk verloren. Dat daardoor niet zelden elementaire mensenrechten worden geschonden, is inmiddels ook doorgedrongen tot het kabinet. Teeven kondigde voor de zomer aan dat de vreemdelingendetentie op de schop gaat. In beginsel worden niet-criminele asielzoekers die verder niets hebben gedaan behalve hier zijn, straks niet meer achter tralies gestopt. Dat is een wezenlijke verbetering.

Daarbij is het wel wrang dat er een sterfgeval voor nodig was. En Teeven wekt nog steeds de indruk dat hij het tegen heug en meug doet, ook in zijn reactie op de zaak-Renata. Hij leeft mee met het meisje, maar verder is hij zeer afhoudend: de procedures zijn in orde, benadrukt hij vooral.

Hij ziet over het hoofd dat de overheid ten aanzien van mensen die aan haar zijn overgeleverd de hoogste verantwoordelijkheid en precisie in acht moet nemen. Op z'n minst zou Teeven moeten willen uitzoeken of daarvan in het geval van Renata wel sprake is geweest. Dát zou de enige adequate reactie zijn. Nu hij er zelf niet mee komt, moet de Kamer hem er maar toe dwingen.

Raoul du Pré is chef van de Haagse redactie van de Volkskrant.