Bloed aan mijn brieven

Aan post wil ik kunnen zien of die met fatsoenlijke salarissen en arbeidsvoorwaarden is geleverd

TNT Post ‘hecht aan goed personeelsmanagement met ontwikkelingskansen voor medewerkers en werkomstandigheden’, aldus een bedrijfsbrochure over duurzaam ondernemen. Het bedrijf wil ‘de invloed van de bedrijfsactiviteiten op de sociale omgeving en het milieu verbeteren. Het is onze ambitie mensen te helpen hun potentieel te realiseren’. Geïnspireerd door deze nobele woorden ontslaat TNT 15 duizend postbodes: meer dan een kwart van zijn werknemers. Te duur
Niet omdat er geen werk is. Niet omdat ze hun werk niet goed doen. Niet omdat het bedrijf op de rand van faillissement staat: de winst is 18 procent.
TNT ontslaat de postbodes omdat ze te duur zijn. Omdat de concurrent geen postbodes in dienst heeft maar alleen postbezorgers op afroep en stukloon. Postbodes hebben een vast contract, een pensioen, vakantietoeslag, een cao en een grote of volledige werkweek. Ze kosten de werkgever 23 euro per uur. Postbezorgers hebben geen contract, geen pensioenopbouw, geen vakantietoeslag, een flexibel contract van maximaal 24 uur en geen uurloon maar stukloon dat 8 euro. Als er werk voor ze is: een maandsalaris van nul euro is ook mogelijk.

Het is erg maar we kunnen niet anders, stelt TNT Post. ‘We kunnen de markt niet dicteren’ (Economie, 29 juni). Het is de schuld van de samenleving, die geen brieven meer stuurt. Plus natuurlijk die moordende concurrentie. Zelfs een bedrijf dat het goed met de werknemers voor heeft, dat werk maakt van sociaal en duurzaam ondernemerschap, ziet zich genoodzaakt tot zulke draconische maatregelen over te gaan. Zo erg is het gesteld met het mondiale kapitalisme. Mooie sier
Of is dit hypocrisie optima forma? Mooie sier maken met duurzaam en sociaal ondernemen in glossy folders, en intussen de meest flagrante schending van menselijke waardigheid. En doen alsof het bedrijf niets te kiezen heeft. Maar als het probleem is dat wij minder post sturen, is een navenante reductie van het aantal postbodes logisch, niet het afschaffen van de functie zelf. Afschaffing wordt gelegitimeerd doordat andere bedrijven onder de kostprijs werken. Dan moet TNT Post ook wel mee…Maar ho even. Willen wij leven in een samenleving waarin de rijken alsmaar rijken worden en de armen alsmaar armer? Waarin respectabele banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt worden gesloopt? Waarin mensen moeten kiezen tussen ontslag en een halvering van hun uurloon en volledige onzekerheid over hun maandinkomen? Tussen het opknippen van hun baan in een paar uur per dag, vaak ook nog versnipperd over de dag, met onvoldoende inkomen om van te leven? Die tendens bestaat niet alleen in de postbezorging maar ook bijvoorbeeld bij de schoonmaak en de zorg. In de thuiszorg is stukloon aan ‘alfahulpen’ aan de orde van de dag. En zelfs in dienstverband komen in de zorg banen voor van bijvoorbeeld 14 uur, verspreid over zes dagen. Alle dagen met je werk in de weer en toch nog niet in de buurt van een bestaansminimum.Succes
Schoonmakers voerden met succes actie. Postbodes kunnen dat ook nog doen, maar postbezorgers en alfahulpen kunnen niet staken, want zij hebben geen cao en geen loondoorbetaling. Dus moeten wij consumenten actie voeren. Als consumenten moeten we de keuzevrijheid opeisen die de vrije markt ons altijd beloofd heeft. Aan kleding willen we kunnen zien of die met kinderarbeid is gemaakt. Aan post wil ik kunnen zien of die met fatsoenlijke salarissen en arbeidsvoorwaarden is geleverd. Ik wil kunnen kiezen voor brievenbus of postzegel die dit garandeert. Ik wil geen post sturen en ontvangen van een bedrijf dat mensen alleen stukloon betaalt dat neerkomt op 8 euro per uur, plus de onzekerheid of je morgen wel werk hebt. Ik wil geen zorg ontvangen van een bedrijf dat zorgverleners stukloon betaalt. Ik wil geen bloed aan mijn enveloppen en mijn lakens. Dit kunnen we afdwingen met een consumentenstaking. We sturen geen post meer tot fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden gegarandeerd zijn, of ten minste onze keuzevrijheid om niet medeplichtig te zijn aan wantoestanden. TNT zal natuurlijk meewerken want het bedrijf vindt ‘dat duurzaam ondernemen niet mag blijven steken in goede bedoelingen, maar concreet vorm moet krijgen’. Dit is haar kans om te bewijzen dat sociaal ondernemen geen hypocriete praat is.