© THINKSTOCK
© THINKSTOCK © UNKNOWN

'Leer kinderen eerst goed Nederlands'

Kinderen moeten eerst goed Nederlands leren praten, voordat ze aan Engels beginnen.

'Zin om te chillen vanavond. Waar gaan we meeten? The Bubbles? Yegg, creepy tent. Sugar Factory? Like! Heb jij een memberpas? Nee, later. Moet eerst m'n fiets fixen, gisteren gecrasht. Ennieweeee, zie je daar luv. Bye hon.'

'Hé dude, hoe ver ben jij met die lame middeleeuwen-shit? Het eerste chapter kun je skippen. Dat leenstelsel en al die crap. Lees de summary. Nee, die staat op Blackboard. Het is een takehometentamen, toch? Kun je de manual erbij houden. Chill.'

Finesses
Zo ongeveer klinken de telefoongesprekken bij mij thuis, al jaren. En bij vrienden, en op het schoolplein voor mijn raam. Misschien alweer net iets anders, je kent als niet-gebruiker de finesses nooit helemaal. Mijn dochter gaat shoppen want het is sale en komt thuis met tassen vol outfitjes, nooit een truitje maar een top, maar wel weer onderbroeken en een jurk. Want een 'dress' is aanstellerij en een 'broekje' ranzig.

Mijn kinderen en hun vrienden spreken allang geen 'zuiver Hollandsch' meer. Niet alleen is hun sociale taal verengelst, ook hun studieleven. Geen wonder, want al hun studieboeken zijn in het Engels, hun universiteiten heten University, ze kiezen regular of honours programs, research of educational masters. Ik hoor nauwelijks nog dat het Engels is. Zoals ik me er ook niet meer over verbaas dat bij AH (To Go) een simpel dropje salt soft liquorice heet, de oerhollandse hagelslag chocolate sprinkles en borrelhapjes fingerfood. Politici willen bij elke maatschappelijke misstand een taskforce. Pas als je met een verbaasde hoogbejaarde rondloopt op Schiphol, valt het op dat er nergens een vertrek- of aankomsthal te bekennen is.

Verengelsing

Hoe vreselijk is dat? Je kunt je kapot ergeren aan de verengelsing van het Nederlands, maar het is verspilde energie. De trend is toch niet te keren. Wie dat wel probeert, is een zeurpiet of een vermoeiende schoolmeester.

Na de Tweede Wereldoorlog rukte de taal van de bevrijders hier op. We lagen op apegapen van bewondering voor hun films, muziek en tv-series, en hun bedrijfsvoering. We namen hun taal gretig over. Veel mensen spreken op hun werk alleen nog Engels. Het taaltje van targets, equities en selling points. Een ontbladerd Engels, een fletse lingua franca, ongeschikt voor grapjes of verleiding. Zoals ook het Engels van universitaire docenten in het bes- te geval steriel is, maar vaker houterig en steenkoolachtig. Studenten lachen zich dood. Maar ja, we bedrijven geen nationale wetenschap.

Taalvermogen
De Onderwijsraad wil Engels opnemen in de eindtoets van de basisschool. Minister Van Bijsterveldt steunt het idee, het heeft haar 'support'. Een paar jaar geleden stelde de Onderwijsraad al voor om kleuters Engels te leren. Want je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn. Dat taalvermogen van kleintjes is zó flexibel!

Is het een goed idee? Op den duur misschien wel. Maar al te grote gretigheid is onnodig. Laten we eerst eens zorgen dat alle Nederlandse kinderen één taal behoorlijk beheersen, het Nederlands. Dat eisen we van immigranten, en het is in een stad als Amsterdam, met 177 nationaliteiten, een enorme opgave. Moeten we kinderen die thuis Turks praten of Swahili, naast het Nederlands meteen een derde taal door de strot duwen? Het gevolg kan zijn dat ze drie talen gebrekkig spreken.

En van wie moeten die kinderen dat perfecte Engels leren? Basisschoolleerkrachten zijn daartoe niet opgeleid. Dus moeten ze Engels krijgen op de pabo, waar ze hun handen al vol hebben aan het halen van de spellingtoets Nederlands en jeugdliteratuur er nu al bij inschiet.

Kreupel kindertaaltje
De Inspectie van het Onderwijs constateerde deze maand dat de resultaten in het vak Nederlands gestaag dalen. Het gemiddelde eindexamencijfer, van vmbo tot vwo, was in 2010 een 6,1. Komt dat door het Engels? Waarschijnlijk niet. Maar leraren Nederlands weten vaak niet waar ze moeten beginnen om het kreupele kindertaaltje in enkele jaren om te buigen tot begrijpelijk Nederlands. Vooral de woordenschat is een probleem. De leraar Nederlands bij mij thuis merkt dat in 4 havo woorden in een tekst als 'geoorloofd', 'verguisd' , 'ontvreemden' , 'pachten' en 'subliem' tot glazige blikken leiden. Ook een opdracht als 'nuanceer je antwoord', bij het havo-eindexamen, leidde tot paniek. Nuanceer? Potjeslatijn voor kinderen die zelden lezen.

Met betere lerarenopleidingen, meer uren Nederlands en veel verplicht lezen, te beginnen op de basisschool, is dat niveau best op te krikken. Daarna praten we verder, desnoods in het Engels.

Aleid Truijens