Hans Alders.
Hans Alders. © UNKNOWN

Bert Wagendorp: 'Tegen een schappelijke vergoeding is Hans Alders tot veel bereid'

In Nederland slaagt een energiekongsie van gevestigde belangen er nu al ruim tien jaar in om verduurzaming te vertragen, zegt Bert Wagendorp. Met een glansrol voor beroepslobbyist Hans Alders. 'Met stip binnengekomen in de top-3 van Hans Alders' Beste Gotspes Aller Tijden.'

Volgens Hans Alders, voorzitter van Energie-Ned, de belangenbehartiger van de Nederlandse energiebedrijven, gaan we het niet redden, de afgesproken 14 procent duurzame energie in 2020. We moeten daarom de blik richten op 2050, zei hij gisteren in de Volkskrant. Dat geeft weer even wat lucht.

Nederland is wat betreft gebruik van duurzame energie de vieze man van Europa: iets meer dan 4 procent. Alleen Engeland, Malta en Cyprus doen het nog slechter. Alders wil dat, ten behoeve van zijn achterban, nog graag even zo houden.

Ach, Hans Alders. Ooit in het spoor van Wim Kok omhooggevallen tot milieuminister. Daarna in Groningen uitgegroeid tot ferm bijschnabbelende commissaris van de koningin. En nu, in zijn nadagen, beroepslobbyist.

Tegen een schappelijke vergoeding is Alders tot veel bereid. Een jaar of vier geleden zorgde hij ervoor dat Schiphol precies kreeg wat het wenste, ten koste van een miljoen omwonenden. Even later verklaarde hij namens de energiebedrijven dat de problemen met kernafval waren opgelost en dat het los kon, met de bouw van kerncentrales.

Zo'n man. De Hans Hillen van de PvdA. Manipulators die louter de belangen van hun opdrachtgevers en de eigen portemonnee in het oog houden.

Voor het geval u het nog niet wist: we verkeren in een tijd van transitie op vele terreinen: zorg, voedsel, bouw én energie. Dat zeg ik niet, maar Jan Rotmans. En die kan het weten, want hij is hoogleraar transities en transitiemanagement aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en een wereld- autoriteit op het gebied van kantelende systemen.

In zijn recentelijk verschenen boek In het oog van de orkaan legt Rotmans het uit. Hoe we op weg zijn naar een duurzamer samenleving en waar de verandering vandaan komt: niet van de overheid, maar uit de samenleving zelf. Hij voorspelt dat het de komende tien jaar hard tegen hard zal gaan tussen gevestigde belangen en de vernieuwers van onderop.

Op het eiland Texel werd in 2007 TexelEnergie opgericht, een coöperatie die inmiddels duurzaam voorziet in 20 procent van de Texelse energiebehoefte. Zo zijn er in Nederland nog honderden andere initiatieven: lokale groene energiebedrijven, windcoöperaties, energieneutrale straatcollectieven, gezamenlijke zonnepaneelinkopers.

Volgens Rotmans is dat transitie in praktijk en zal de trend alleen maar sterker worden: in 2025 wekt een kwart van alle huishoudens zijn eigen energie op. Binnen vijf tot tien jaar, voorspelt hij, gaat de eerste grote energieleverancier failliet.

Nederland investeert peanuts in duurzame energie: Slochteren heeft ons lui gemaakt en de fossielebrandstoffenlobby heeft ons in slaap gesust. In veel Europese landen is de duurzame norm voor 2020 allang gehaald. Duitsland investeert ongeveer dertig keer zoveel in duurzame energie als wij. 'Clean Tech' is wereldwijd de snelstgroeiende economische sector en banenmachine.

Maar bij ons slaagt een energiekongsie van gevestigde belangen er nu al ruim tien jaar - sinds het Nationaal Milieubeleidsplan 2001 - in om verduurzaming te traineren en ons onzin op de mouw te spelden. Dat de energiebedrijven door de kolenbelasting geen geld overhouden om biomassa bij te stoken bijvoorbeeld.

Eerst jarenlang dwarsliggen en dan met een stalen gezicht beweren: 'Maar je komt zonder kolencentrales nooit op tijd aan genoeg groene stroom.' Met stip binnengekomen in de top-3 van Hans Alders' Beste Gotspes Aller Tijden.

Bert Wagendorp is columnist van de Volkskrant.