Het Buitenland van Rhoon.
Het Buitenland van Rhoon. © .

'Schultz gaat de geschiedenis in als redster van de polder bij Rhoon'

De boeren in de polder Het Buitenland van Rhoon moeten verkassen, de vette klei wordt krekengebied. 'De kabinetsvisie op deze ruil dateert van vóór Pim Fortuyn. Die autoritaire toon bestaat niet meer', schrijft Martin Sommer.

 
Lees de oude Kamerstukken. De kabinetsvisie op de ruil dateert van vóór Pim Fortuyn. Die autoritaire toon bestaat niet meer

De polder Het Buitenland van Rhoon is van een andere tijd. Het boerenland glimt van de omgeploegde schollen. Achter de bomenrij aan de ene kant prikt een vaal zonnetje de witte schoorstenen van Pernis. Aan de andere kant schemert de vinex. Midden in de klei ligt de monumentale boerderij Portland. Binnen moet nog een schildering te zien zijn uit de Franse tijd, van een soldaat die verliefd was op de boerin. Dat vertelt Wim Gé Warnaar die me rondrijdt. Hijzelf woont hier al 39 jaar op zo'n boerderij, met voor de deur een oud dijkje en achter zicht op de A15.

Hier speelt Jan Brokkens boek De Vergelding zich af, een akelig oorlogsverhaal over wraak en weerwraak in de diepchristelijke gemeenschap van Rhoon. De buurtschap waar het drama zich voltrok is verdwenen onder de A15. Ook de christelijkheid is hier weg, zegt Warnaar in de auto. Wat rest, is 600 hectare oud polderlandschap, dijken en peppels, boeren, spruiten, aardappels en beste klei. Niet veel en juist daarom de moeite van het behouden waard.

De bewoners voelen zich niet gehoord
Ook van een andere tijd zijn de plannen met deze polder. De boeren moeten verkassen, de vette klei wordt krekengebied. Dat is een afspraak van twaalf jaar geleden, tussen natuurorganisaties, overheid en Rotterdamse haven. In ruil voor de Tweede Maasvlakte moest er natuur komen. Daarvoor ligt 120 miljoen op de plank. De Maasvlakte is klaar, de onteigening van de boeren komt eraan. Maar de bewoners, de boeren en 250 burgers, voelen zich al die tijd niet gehoord - tot de dag van vandaag niet, zegt wethouder Raymond van Praag. De gemeente Albrandswaard heeft zich ook tegen de plannen gekeerd.

Lees de oude Kamerstukken. De kabinetsvisie op de ruil dateert van vóór Pim Fortuyn. Die autoritaire toon bestaat niet meer. Drieduizend omwonenden hadden meteen al protest aangetekend. Het paarse kabinet was niet onder de indruk. Er waren bezwaren tegen zogeheten 'natte natuur'. Het kabinet: 'Mede gezien de weerstand ziet het kabinet af van specificaties natte natuur en parkbos, zonder afbreuk te doen aan de ambities.' Daar staat: we noemen het anders, we doen hetzelfde. Dit zou zo niet meer kunnen. De overheid is in de tussentijd timide geworden, na Fortuyn en Fyra, Betuwelijn, Vestia en eurocrisis.

Zo'n packagedeal over de hoofden heen is geen goed idee, was al de les van de Hedwigepolder. Tekentafelnatuur is de vriendelijkste bewoording die Warnaar kan verzinnen. In 2008 tekenden liefst twaalf instanties een convenant voor de uitvoering, waarvan vier in natuur en milieu. Geen bewoners te bekennen.

 
Eigen spruiten eerst, is nu het parool. De beste spruiten komen uit de polders bij Rhoon

Maar niet alleen de overheid, ook de natuurlobby kreeg sindsdien een knauw. In een groot stuk over ditzelfde gebied in Vrij Nederland, maakte Ton den Boer van Natuurmonumenten zich in 2007 nog breed. 'Wij zijn geen organisatie voor het algemeen belang, maar voor de natuur.' En: 'Je wilt die polder voor de eeuwigheid groen maken.' Zes jaar later blijkt die eeuwigheid betrekkelijk. Natuurmonumenten verloor een paar honderdduizend leden en raakte aanmerkelijk meer geïnteresseerd in het algemeen belang. Grote grazers zijn uit de gratie, net als het onder water zetten van de boel uit naam van een oerdere geschiedenis dan die van het cultuurlandschap.

Eigen spruiten eerst
Ook de opvattingen over natuur en milieu zijn veranderd. Rotterdam, pal achter de A15, is officieel op weg om klimaatneutraal te worden. In 2025 wil de stad de helft van zijn voedselbehoefte binnen een straal van 20 kilometer betrekken. Eigen spruiten eerst, is nu het parool. De beste spruiten komen uit de polders bij Rhoon.

Jan Brokken is tegen het omwoelen van de polder, landschapsarchitect Adriaan Geuze is tegen, Alexander Pechtold komt hier vandaan. Ook tegen. De Telegraaf heeft zich ermee bemoeid, Een Vandaag, Hart van Nederland. Het is nu aardappelen, uien en spruiten tegen planologische kernbeslissing, milieueffectrapportage, ecologische hoofdstructuur. Mensen tegen instanties dus. In zo'n geval hebben de mensen niet altijd gelijk, maar als je een uurtje met je neus in de wind rondloopt in de polder bij Rhoon, is de keus niet moeilijk.

Temeer omdat ook bestuurlijk de zaak aan het schuiven is gegaan, al lijkt het erop dat de instanties zich met zijn twaalven in dat convenant hebben vastgedraaid. Het Zuidhollands Landschap, meest waarschijnlijke uitbater van het toekomstige natuurgebied, houdt zich op de vlakte. We willen met alle belanghebbenden in gesprek, zeggen ze daar. En verder niks. De gedeputeerde van Zuid-Holland, Govert Veldhuijzen, wil ook niets liever dan praten met boeren en bewoners. Het plan kan anders, mits de biodiversiteit wordt gehaald alsook het gewenste aantal bezoekers. Niet helemaal duidelijk is of dat afwijkt van het oorspronkelijke idee.

Twee boerendochters uit de polder, Sharona en Mariëlle, zijn een petitie begonnen op het net. Veertigduizend handtekeningen moeten ze hebben voor een herweging van de afspraken in de Kamer. Redpoldersrhoon.nl, is het adres. De 'polderkinderen' noemen ze zichzelf en ze waren maandag bij de gemeenteraad van Albrandswaard. Er was ook een van de Amazing Stroopwafels met een elektronische piano. Hij zong over de 'grüne Polizei', misschien niet zo kies hier.

Dinsdag is er een overleg in de Tweede Kamer, met minister Melanie Schultz vanwege de Maasvlakte. In het vorige kabinet had Henk Bleker van alles gesuggereerd, een modieus magazine gemaakt getiteld Smakelijke duurzame stad, maar deed uiteindelijk niks. Wij weten dat Schultz uit ander hout gesneden is. Nog één zetje. Let op, Melanie Schultz gaat de geschiedenis in als de redster van de polder het Buitenland bij Rhoon.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant.