Een bakfiets in het Amsterdamse Vondelpark.
Een bakfiets in het Amsterdamse Vondelpark. © ANP

Grote stad steeds meer een kraamkamer voor hoogopgeleiden

De stad Amsterdam wordt steeds meer een kraamkamer voor hoogopgeleiden. Lang verliet deze groep de stad na de geboorte van het eerste kind, maar de grootstedelijke opvoeding wordt er steeds populairder. Het is een trend die ook in Londen, Kopenhagen en Berlijn te zien is.

De voorzieningen en het culturele leven in de centrale delen van de hoofdstad winnen het van de rust en ruimte buiten de ringweg, zegt de sociaal-geograaf Willem Boterman. De hoge middenklassegezinnen leggen beslag op de populaire centrale wijken in de stad. En dat heeft praktische gevolgen. 'De prijzen van gezinswoningen blijven daar hoog en de wachtlijsten voor parkeervergunningen en havo- en vwo-scholen zullen nog langer worden.'

Het is al langer bekend dat er meer welvarende kinderen in Amsterdam worden geboren. Maar nieuw is dat de ouders niet van plan zijn er weg te trekken. Boterman komt tot die conclusie in een proefschrift dat hij volgende week verdedigt. De trends die hij signaleert, zijn volgens hem ook van toepassing op Utrecht.

Vroedvrouwpraktijken
Voor het onderzoek ondervroeg Boterman in 2008 ruim 250 aankomende ouders in bijna alle vroedvrouwpraktijken binnen de ringweg over hun verhuisplannen. Twee jaar later vroeg hij dezelfde gezinnen hoe het hen vergaan was. In grote meerderheid bleven ze in de stad wonen. Bijna de helft van de ondervraagden verhuisde in de onderzoeksperiode; in grote meerderheid stond hun nieuwe huis weer in Amsterdam. Ze vinden het een handige en geschikte plek om hun kinderen op te voeden.

Logistiek vinden bijna alle ondervraagden dat er veel te zeggen is voor de stad. Werk, kinderopvang en scholen zijn doorgaans snel te bereiken. Maar de meeste ouders in het onderzoek besluiten vooral op basis van 'wat goed voelt' of ze blijven of weggaan. En wat goed voelt, verschilt sterk.

Boterman onderscheid de middenklassegezinnen aan de hand van twee criteria: hun inkomen en hun culturele bagage. Dat laatste wil bijvoorbeeld zeggen dat ouders geregeld theaters en bioscopen bezoeken en een krantenabonnement hebben.

Culturele baggage
De groep die na de geboorte van de kinderen vaak de stad verlaat, bestaat voornamelijk uit mensen met goede inkomens en weinig culturele bagage. Deze groep, waarin bijvoorbeeld bankiers en fusieadvocaten worden ingedeeld, is kampioen grote huizen kopen. Zo'n 90 procent bezit een eigen woning, maar na het eerste kind vaak buiten de stad.

Gezinnen met veel culturele bagage en een goed inkomen kopen vaak een huis in populaire stadsdelen. Boterman: 'Dat zijn bijvoorbeeld werknemers van grote internationale bedrijven, die op hun fiets naar hun werk willen. Daarvoor vinden ze Amsterdam de ideale stad.

Ook gezinnen met een laag inkomen maar veel culturele bagage zijn verknocht aan de centrale delen van de stad. Kopen zit er voor hen vaak niet in. Maar via de sociale huursector vinden zij toch hun plek, blijkt uit het onderzoek. De groep is vaak goed ingevoerd in de regels van woningcorporaties en maakt daar op slimme manieren gebruik van. 'Zo weten ze zichzelf toch in grotere woningen te manoeuvreren in populaire stadsdelen', zegt Boterman.

Invloed
Het stadsbestuur kan volgens hem invloed uitoefenen op de bevolkingssamenstelling. Zo ontmoedigen lange wachtlijsten voor parkeerplekken en goede scholen veel hoger opgeleiden. Boterman: 'Als je deze gezinnen wilt behouden, moet je dus iets doen aan die schaarste.