Leden van een gewapende militie onder leiding van een krijgsheer patrouilleren in het dorp Sab-Sali in de provincie Kunduz
Leden van een gewapende militie onder leiding van een krijgsheer patrouilleren in het dorp Sab-Sali in de provincie Kunduz © Ton Koene, de Volkskrant

Krijgsheren Kunduz vrezen burgeroorlog

In gesprekken met de Volkskrant en het tv-programma Nieuwsuur voorspellen verscheidene krijgsheren een bloedige machtsstrijd wanneer de Nederlanders, Duitsers en Amerikanen in 2014 uit Kunduz zijn vertrokken.

Krijgsheer Jan Mohammad: 'Als het toezicht van de buitenlanders verdwijnt, kunnen de andere krijgsheren doen wat ze willen. Velen zijn analfabeet. Geef ze een wapen en zonder toezicht gaan ze los. Kijk maar naar het bloedbad in Kanam.' Daar vermoordden bendeleden in september twaalf burgers.

In de Tweede Kamer groeide vorige week de twijfel over voortzetting van de politietrainingsmissie in Kunduz, nadat bekend werd dat door Nederlanders opgeleide politieagenten ook elders in Afghanistan actief zijn. Trainingen zijn deels stilgelegd, de ChristenUnie wil een debat over de missie.

De missie van de politietrainers heeft de situatie in de provincie tot nu toe niet veel stabieler gemaakt. In de stadscentra is het relatief rustig, maar op het platteland grijpen de krijgsheren de macht. 'Ze moorden en roven, niemand pakt ze op. Ze zijn te sterk voor de politie. Ze doen wat ze willen', zegt een inwoner van een dorp waar krijgsheren onlangs een bloedbad aanrichtten.

De politie is te bang om de daders van dit soort incidenten op te pakken, zeggen inwoners van Kunduz. De bijna tweeduizend politieagenten zijn niet opgewassen tegen de minstens tienduizend bendeleden van de krijgsheren in Kunduz. 'De krijgsheren vormen hier een grotere bedreiging voor de vrede dan de Taliban', zegt de voorzitter van de Vredesraad in Kunduz, Asadullah Omar Khail. Vorige week arresteerden Duitse commando's de Talibanleider Mullah Abdul Rahman.

Gewapende groepen
Ook elders in het land blijkt dat de Afghaanse politieagenten en militairen het geweld van de gewapende groepen niet kunnen pareren. Gisteren doodden de Taliban tien Afghaanse veiligheidsmensen in de normaal 'rustige' provincie Herat. De leus van de NAVO-coalitietroepen dat de Afghanen er klaar voor zijn om voor hun veiligheid te zorgen, wordt op de bazaar in Kunduz niet serieus genomen. Daar zeggen ze: 'De westerlingen willen weg.'

De vierde lichting Nederlandse militairen en politietrainers, die gisteren is vertrokken naar Afghanistan, komt aan in een land dat zich opmaakt voor de afsluiting van een tijdperk. Eerder werden de Russen uit het land verdreven (waarna een burgeroorlog uitbrak). Het is nu alleen nog een kwestie van tijd voor de Amerikanen en de andere westerlingen vertrekken.

Nederland doet dat in 2014. Volgens commandant Jarst de Jong van de trainingsmissie in Kunduz is er een verzadigingspunt bereikt. 'We moeten oppassen dat we een hekel aan elkaar beginnen te krijgen. Wij hebben de Afghanen leren kruipen en lopen. Nu moeten ze zelf leren rennen.'

Zie hieronder een videoverslag van Natalie Righton in Kunduz.

Lees het volledige verslag van correspondent Natalie Righton in Afghanistan in de Volkskrant van vandaag.