Anouk tijdens de repetitie voor de finale vanavond.
Anouk tijdens de repetitie voor de finale vanavond. © AP

Waarom blijft dat liedje van Anouk zo hangen?

Of je ervan houdt of niet, het liedje Birds van Anouk is er zo één dat zich in je hoofd vastzet en er niet meer uitgaat. En elke keer dat je dat refrein hoort, vallen weer de vogels van het dak, als regendruppels uit de lucht.

'Een klassiek voorbeeld van een liedje met een haakje en een oorwurm', zegt Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij houdt zich al jaren bezig met het fenomeen van een liedje dat zich in je oor vastbijt. Waardoor dat precies komt, is moeilijk in zijn algemeenheid te zeggen. Honings onderzoeksgroep begint dit jaar met grootschalig onderzoek.

Terugkerend element in zo'n geheugenklever is in elk geval de combinatie van een overbekend, ingesleten patroon en een twist, zoals een noot die nét anders is dan je verwacht. En, vindt Honing, deze compositie van Anouk Teeuwe, Tore Johansson en Martin Gjerstad doet dat ook heel knap.

Want hoewel de dalende melodieën uit het refrein in je hoofd blijven rondzingen, is Birds nogal atypisch voor een meezinger. Het staat niet, zoals veel popliedjes, in een vierkwartsmaat maar in een zesachtste, wat het wiegende ballad-achtige karakter versterkt.

Mineur-majeur
Het refrein speelt nog een andere troef van de oorwurm geraffineerd uit, namelijk de aanhoudende mineur-majeurspanning. Na de duistere opbouw lijkt met het woord 'birds' een majeurakkoord door te breken, maar de lettergrepen 'roof-tops' zijn weer mineur gekleurd. Precies het haakje en het dramatische effect waarmee de wurm zich vastzet.

Daarin lijkt het - ook een gouden regel - op iets bekends, maar natuurlijk net niet helemaal. De verwijzing naar Adele's Bond-song Skyfall ligt hier voor de hand: dezelfde stemligging, dezelfde sfeer en in beide refreinen speelt het interval van een kleine sext een cruciale rol.

Honing: 'Het vermoeden is dat hoe meer ambiguïteit er in het liedje zit, hoe meer ruimte er is voor sterke emoties en het effect dat het wil blijven hangen.'

Nu alleen nog even afwachten of Anouk daarmee vanavond ook het Eurovisie Songfestival wint.

Vandaag in de Volkskrant: hoe Anouk de TROS haar wil oplegde