Halbe Zijlstra
Halbe Zijlstra © ANP

Geen subsidie meer voor Nationaal Historisch Museum

Het Nationaal Historisch Museum (NHM) krijgt vanaf 1 januari geen subsidie meer. Dat heeft staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur vandaag meegedeeld aan de directie van het museum. Daarmee lijkt een definitief einde te komen aan een zelfstandig museum dat Nederlanders bewust had moeten maken van hun geschiedenis.

Het einde van het NHM komt niet onverwacht. Vorig jaar al trok Zijlstra de subsidie in voor de bouw van het museum. De organisatie bleef hij wel financieren, om het museum de kans te geven geld te vinden voor nieuwbouw buiten het rijk om. Begin mei kwam het NHM, gesteund door een aantal prominente historici, met het plan om zich in het leegstaande paleis Soestdijk te vestigen.

Maar volgens directeur Erik Schilp van het NHM is minister Donner van Binnenlandse Zaken niet bereid geld uit te trekken voor de verzelfstandiging van het paleis. 'Zijlstra heeft ons te kennen gegeven dat daarmee ook de basis ontvalt aan het subsidiëren van het NHM', aldus Schilp. Zijlstra zelf wil geen commentaar geven. Zijn plannen met het cultuurbeleid, waaronder die met het NHM, komen vrijdag aan de orde in ministerraad.

Intens verdrietig
Schilp zegt 'intens verdrietig' te zijn over de beslissing van Zijlstra. 'Ik heb me het schompes gevochten voor deze tent.' Volgens Schilp, die vanaf eind 2008 samen met inhoudelijk directeur Valentijn Byvanck het NHM leidde, is er sprake van een enorme kapitaalvernietiging. 'Het gaat om tientallen miljoenen euro's. Al voor onze komst werd er veel geld voor uitgetrokken.'

Het was een wens van de Tweede Kamer om een Nationaal Historisch Museum op te richten. Volgens toenmalig fractievoorzitter Jan Marijnissen van de SP en zijn CDA-collega Maxime Verhagen was dat nodig om de verbreiding van historisch besef en historische kennis te bevorderen, en bij te dragen aan meer verbondenheid.

Toenmalig minister Ronald Plasterk van Cultuur besliste dat het museum in Arnhem moest komen, omdat die gemeente volgens hem het beste plan had gemaakt. De directie achtte de plek naast het Nederlands Openluchtmuseum ongeschikt, en wilde naast de John Frostbrug bouwen. De Tweede Kamer dwong Plasterk en het NHM toch te kiezen voor het Openluchtmuseum.

Nieuwe bestemming
De plannen voor die locatie waren in ontwikkeling, toen het nieuwe kabinet de subsidie voor een gebouw introk. Het NHM ging daarop zelf op zoek naar mogelijke financiers. Paleis Soestdijk, dat al sinds 2004 leeg staat, werd begin mei naar voren geschoven als locatie. Met het plan, in de Volkskrant geopperd door een aantal historici, leken twee problemen opgelost te worden: een gebouw voor het NHM, en een nieuwe bestemming voor Soestdijk. Maar dinsdag werd definitief duidelijk dat het kabinet niet voor deze oplossing voelt.