Een vluchteling in het Quru Gusik kamp in Noord-Irak.
Een vluchteling in het Quru Gusik kamp in Noord-Irak. © AFP

'Doe eens niet zo xenofoob en neem meer Syrische vluchtelingen op'

Als Amerika met Tomahawks gaat gooien, laat Nederland dan alsjeblieft niet weer de rol van schildknaap innemen, schrijft Bart Smout. 'Ieder miljoen dat we besteden aan oorlogstuig gaat in vlammen op, ieder miljoen dat we besteden aan Syrische vluchtelingen kan een verschil maken. '

 
Als het oorlog wordt zal Amerika meer kruisraketten afschieten dan wij oorlogsvluchtelingen opvangen. Dat is pas echt om te janken

Het ziet ernaar uit dat de Verenigde Staten toch gaan ingrijpen in Syrië, al dan niet met behulp van een paar bondgenoten. Omdat Obama niet zit te wachten op een nieuw Arabisch gebed zonder eind zal het waarschijnlijk een beperkte interventie worden. Maar ook kleinschalige militaire operaties maken slachtoffers en kosten handen vol geld. Geld dat veel beter kan worden besteed.

De afgelopen weken werd de discussie geregeld gevoerd. Ingrijpen in Syrië, wel of niet? Persoonlijk ben ik tegen ingrijpen, gifgas of geen gifgas. Het verleden heeft aangewezen dat Westerse militaire interventies zelden de feeststemming terugbrengen in regio's waar de ballonnen er nogal slapjes bijhangen. Bergen extra slachtoffers en een nieuwe generatie terroristen in wording, dat is meestal de oogst. Toch wil dat niet zeggen dat we daarom helemaal niets moeten doen. Wat als de torenhoge kosten van een mogelijke oorlog tegen Syrië nu eens worden geïnvesteerd in een betere vluchtelingenopvang?

Twee miljoen vluchtelingen
Naar schatting zijn er op dit moment zo'n twee miljoen Syrische vluchtelingen. Het zou de grootste vluchtelingenstroom zijn sinds de genocide in Rwanda. Vrijwel al deze vluchtelingen worden opgevangen in naburige landen. Lokale bewoners en hulporganisaties doen wat ze kunnen, maar komen handen en voeten tekort.

Tineke Ceelen, directeur van Stichting Vluchteling, bezocht een kamp in Irak en omschreef de situatie daar als volgt: 'In Arbat, 30 kilometer boven Suleimania stampt het leger in grote haast een nieuw vluchtelingenkamp uit de grond. Tenten worden aangevoerd, toiletten en douchehokjes neergezet. De ingenieur in ons gezelschap constateert dat er veel te weinig voorzieningen zijn voor veel te veel mensen. De toiletunits zijn op een metalen plaat geplaatst, op een diep gat dat als riolering dienst moet doen. De metalen plaat is te klein, en te dun, het toilet te zwaar. De ingenieur geeft de wc een levensduur van hooguit 2 weken, en voegt toe dat er een royale kans is dat een toiletbezoeker met cabine en al in het gat zal vallen.'

Op dit moment zijn er 150.000 Syrische vluchtelingen in Irak, een land dat zelf compleet in puin ligt. Volgens de Verenigde Naties zal dat aantal nog voor het einde van het jaar zijn verdubbeld. Waar moeten al die mensen worden opgevangen?

Anonieme groep
Wie denkt aan Syrië, denkt aan Obama, de rebellen, Assad en aan een legerexpert die iedere avond op televisie zijn mening geeft. De Syrische vluchtelingen blijven een anonieme groep waar we verhoudingsgewijs weinig over horen. Ze zijn weliswaar ontsnapt aan de oorlog, maar zitten nu in aftandse tentenkampen weg te rotten. Ja, ze leven nog, maar daar is dan ook alles mee gezegd. Ieder miljoen dat we besteden aan oorlogstuig gaat in vlammen op; ieder miljoen dat we besteden aan deze vluchtelingen kan een verschil maken.

Als Amerika met Tomahawks gaat gooien, laat Nederland dan alsjeblieft niet weer de rol van schildknaap innemen. Besteed in plaats daarvan het militaire budget aan extra humanitaire noodhulp. En doe eens niet zo xenofoob en neem meer Syrische vluchtelingen op. Vanaf september laat Duitsland er 5000 toe; Fred Teeven wil het aantal dit jaar op 50 houden. En volgend jaar - vooruit, hij is de kwaaiste niet - nog eens 100. Als het oorlog wordt zal Amerika meer kruisraketten afschieten dan wij oorlogsvluchtelingen opvangen. Dat is pas echt om te janken.

Bart Smout is schrijver en journalist.