Leraren in het voortgezet onderwijs staakten begin dit jaar op het Plein in Den Haag tegen de plannen van het kabinet om onder meer het aantal lesuren uit te breiden.
Leraren in het voortgezet onderwijs staakten begin dit jaar op het Plein in Den Haag tegen de plannen van het kabinet om onder meer het aantal lesuren uit te breiden. © ANP

'Werkdruk? Laat docenten een half jaar ervaring op doen in het bedrijfsleven'

Met de werkdruk van leraren valt het reuze mee, schrijft onderwijsmanager Ruud van Diemen. 'Probeer maar eens 's middags na vier uur een docent tegen het lijf te lopen.'

 
Oprechte verbazing viel de demonstranten ten deel toen de rest van de samenleving de schouders ophaalden bij het zien van zoveel leed

De werkdruk in het onderwijs blijft een beladen onderwerp. Er wordt veel over geschreven en over gesproken. Docenten schijnen de laatste jaren gebukt te gaan onder een toenemende werkdruk. Werkweken van 50 à 60 uur zijn geen uitzondering en de verschillende ondernemingsraden hebben het onderwerp tot speerpunt verheven. 'Uit de enquête van de OR blijkt dat....' en er volgt een bevestiging van datgene dat we in onderwijsland allemaal al dachten. De werkdruk neemt toe. Of zoals een docente mij aangaf vlak voor de zomervakantie, ik werkte toen ruim een half jaar in het onderwijs: 'Ruud, je zult merken dat je die zeven weken echt nodig hebt om bij te tanken.'

Aannames
De aanname dat de werkdruk (te) hoog is in het onderwijs is hardnekkig. De onderwijssector houdt deze zelf ook in stand en heeft er natuurlijk alle belang bij. Maar zoals dat gaat met aannames, je moet ze wel kunnen onderbouwen. Even zomaar wat feiten op een rij dus.

Van een docent in het mbo onderwijs wordt verwacht dat hij/zij 1659 uren op jaarbasis werkzaamheden verricht. Daar gaan een aantal studie-uren vanaf en als je verder spit, blijkt dat een docent, wil hij recht hebben op 12 weken vakantie per jaar, werkweken heeft van ongeveer 41 uur. 12 weken per jaar is bijna een kwart jaar vrij. Omgerekend naar dagen, betekent het dat een docent 200 dagen per jaar werkt. Van die 41 uur in de week, wordt verwacht dat de docent ongeveer 26 à 28 lesuren verzorgt wat gelijk staat aan ongeveer 21 klokuren. Dat is iets meer dan 50 procent van de tijd die een docent werkt.

Daarnaast heeft de docent natuurlijk voorbereidingstijd en, afhankelijk van het vak dat hij geeft, ook nakijktijd. Elke docent heeft daarnaast een neventaak waar hij tijd aan besteedt. Het aantal weken dat een docent aaneengesloten werkt is maximaal acht en daarna is er vakantie van minimaal een week, maar vaak ook twee. Hoe zit het nu met de 41-urige werkweek? Ook dat valt reuze mee hoor. Probeer maar eens op een willekeurige school 's middags na vier uur of half vijf een docent tegen het lijf te lopen.

Demonstreren
Als manager in het mbo onderwijs, ik zat er net, verbaasde de demonstratie van docenten uit het voortgezet onderwijs me vorig jaar volledig. In de eerste plaats kwam dat door het moment. Direct na twee weken kerstvakantie werd het werk een aantal dagen stilgelegd en trokken er vanuit het hele land docenten naar Den Haag om te strijden voor hun goede zaak. Waarom niet de vakantie gebruiken voor een demonstratie?

In de tweede plaats was de enige boodschap die men echt over de bühne wisten te krijgen dat de zomervakanties niet van zeven naar zes weken teruggebracht mochten worden en dat het geven van één uur les per week meer een onacceptabele verzwaring bleek.

Oprechte verbazing viel de demonstranten ten deel toen de rest van de samenleving de schouders ophaalden bij het zien van zoveel leed. Maar begrijpelijk is het wel. Kijk eens naar andere sectoren in het land waar de werkdruk echt heel hoog is. Niet in de laatste plaats omdat daar de klappen vallen die de crisis met zich meebrengt. Sectoren waar gereorganiseerd wordt en waar van medewerkers wordt verwacht dat ze allemaal een stap extra zetten om het hoofd boven water te houden. Naast mijn werk als onderwijsmanager, ben ik werkzaam als zelfstandig organisatieadviseur en ik zie dagelijks wat er zich in de verschillende sectoren (financieel, zorg, horeca en mkb) afspeelt.

Navelstaarderij
Het onderwijs kenmerkt zich op het gebied van werkdrukbeleving door navelstaarderij. Men lijkt de totale realiteit verloren te zijn. Er wordt een niet te verdedigen mythe in stand gehouden. Daarnaast is deze mythe op geen enkele wijze te onderbouwen of uit te leggen aan de rest van werkend Nederland.

Ik ben er trots op in het onderwijs werkzaam te zijn. Het is een prachtige sector waarin we dagelijks werken aan een betere toekomst voor onze studenten. Werkweken van 50 à 60 uur bestaan niet. En als ze er zijn, gebeurt het zeer incidenteel. Docenten kunnen op kosten van de overheid soms wel tot twee dagen per week studeren, omdat de sector de kwaliteit wil verhogen. Prachtig dat dit kan. En dat geldt natuurlijk ook voor de overige, uitstekende, secundaire arbeidsvoorwaarden die we in het onderwijs hebben.

Laat docenten maar eens en half jaar ervaring op doen in het bedrijfsleven. De terugkeer naar het onderwijs zal ervaren worden als stappen in een warm bad.  En de docent die nog steeds vindt dat hij echt zeven weken moet bijtanken van zijn baan, zou ik willen adviseren; laat je eens medisch onderzoeken.

Ruud van Diemen is onderwijsmanager en zelfstandig adviseur.