Joost Karhof in de studio van Nieuwsuur
Joost Karhof in de studio van Nieuwsuur © ANP

'Kritiek op Nieuwsuur is deerniswekkende onzin'

In haar kritiek op Nieuwsuur presenteert Linda Duits opinies als feiten en past ze de feiten aan, stelt de hoofdredacteur van Nieuwsuur Carel Kuyl.

'Nieuwsuur is sensatietelevisie' kopt de Volkskrant van afgelopen zaterdag over de volle breedte van een groot stuk in de nieuwe bijlage Vonk. Het artikel is van sociaal-wetenschapper Linda Duits.

Er is denk ik geen rubriek die zo veelvuldig wetenschappelijk tegen het licht wordt gehouden als Nieuwsuur. Het is altijd nuttig om een spiegel voorgehouden te krijgen. In veel gevallen leidt dat tot zelfreflectie en daar kan de journalistiek haar voordeel mee doen. Maar Linda Duits maakt er een potje van.

In een warrig betoog presenteert mevrouw Duits opinies als feiten, en waar dat in haar bewijsdrift zo uitkomt, past ze de paar feiten die overblijven aan.

Want wat schrijft mevrouw Duits nou precies? Nieuwsuur straalt angst uit en bedient zich van allerlei stijlmiddelen die horen bij Fox News. Ze heeft daar talloze bewijzen voor gevonden.

Wapperen
Het haar van Ferry Mingelen wappert om de kijker te binden. De rubriek doet alsof het nieuws zich in haar uitzendtijd voltrekt maar dat is natuurlijk niet zo, weet mevrouw Duits (terwijl de haren van Ferry Mingelen op het Binnenhof wapperen, zit achter hem de CDA-fractie in crisisberaad bijeen). Mensen in de bètasector kijken in een microscoop om niet alleen het belang van hun werk, maar ook het belang van Nieuwsuur te onderstrepen.

Het stuk is het resultaat van discoursanalyse, schrijft de sociaal-wetenschapper. Meer informatie over haar onderzoek weigert mevrouw Duits verder te geven. Want het is opinie laat ze ons weten. Geen wetenschap. Dat laatste klopt als een bus. Overigens vraag je je na lezing af wat ze haar studenten precies leert.

Transitie
De journalistiek zit in een periode van een fundamentele transitie. De manier waarop een jonge generatie informatie tot zich neemt is in duizelingwekkend tempo onomkeerbaar veranderd. Serieuze journalistiek moet jongeren zien te bereiken. Dat is niet eenvoudig. Het is goed om na te denken over vorm en inhoud en hoe die zich tot elkaar verhouden. Er is van alles te zeggen over de stijlmiddelen die je hanteert, over maatvoering en toon. Maar met het stuk van mevrouw Duits kom je niet erg ver.

De discoursanalyse van Linda Duits leidt tot allerlei scherpzinnige observaties als: 'Experts tonen door hun deskundigheid dat een bepaald onderwerp verdieping waard is. Moeilijke woorden worden uitgelegd. Wanneer Nieuwsuur in een ziekenhuis filmt, zien we artsen en patiënten lopen. Reportages hebben een begin, een midden en een eind.' Het lijkt mij allemaal een schande.

Tbc
Van de reportages deugt volgens Duits ook weinig. Als illustratie gebruikt ze onder meer een onderwerp over tbc uit de allereerste uitzending van Nieuwsuur van twee jaar geleden. Dezelfde uitzending als die waarin de redactie het haar van Mingelen liet wapperen. Als teken van urgentie. Een expert van de WHO en vooraanstaande Nederlandse onderzoekers waarschuwen in Nieuwsuur voor de opkomst van nieuwe resistente varianten. Tbc is na hiv/aids de meest dodelijke infectieziekte ter wereld, met jaarlijks tussen de anderhalf en twee miljoen doden. En elk jaar komen er 10 miljoen mensen bij die aan deze ziekte lijden, vooral in ontwikkelingslanden. Malle waarschuwingen, schrijft mevrouw Duits. Hoezo malle waarschuwingen?

Nieuwsuur slaat ook de plank mis bij een onderwerp over borstkanker, vindt de onderzoekster. Er wordt verschillende keren gezegd, schrijft mevrouw Duits misprijzend, dat screening schade oplevert. 'Terwijl als je goed luistert het duidelijk wordt dat het gaat om nadelen als schijnzekerheid en overbehandeling.' Inderdaad daar ging het over. Dus?

Pedant
Zo kletsmajoort Linda Duits twee pagina's lang door. Je kunt je er vrolijk over maken, als het allemaal niet zo ongelofelijk pedant zou zijn. Door de wijze van presenteren, prominent aangekondigd op de voorpagina, neemt de krant het stuk voor zijn rekening. Alsof het een op feiten gebaseerd onderzoek betreft.

Waarom de Volkskrant deze deerniswekkende onzin precies afdrukt, is mij een raadsel. Was de chef van het nieuwe katern even ingedut, heeft hij per ongeluk de in- en uit-bakjes verwisseld of is dit de richting die de krant met het nieuwe katern op wil? Ik weet niet wat erger is. In ieder geval zijn meerdere mensen ergens de weg kwijt geraakt.

Carel Kuyl is hoofdredacteur van Nieuwsuur.

Naschrift
Het opiniestuk van Linda Duits in Vonk weerspiegelt uitsluitend haar eigen mening, niet die van de Volkskrant. Als dit onderscheid door de presentatie onvoldoende duidelijk is geworden, betreur ik dat.

Philippe Remarque,
hoofdredacteur de Volkskrant