Francois Hollande
Francois Hollande © REUTERS

'Hollande heeft lot euro in handen'

De nieuwe Franse president moet Duitsland volgen of hij moet kiezen voor een leidende rol. Die zal hij echter niet kunnen waarmaken. Dat betoogt econoom Edin Mujagic.

 
Anders dan een jaar geleden kan de eurozone nu zonder de Grieken

Geografisch zijn Parijs en Berlijn vandaag even ver van elkaar als vorige week. Maar voor het gevoel is die afstand behoorlijk toegenomen na de verkiezingen van het afgelopen weekend.

President François Hollande heeft, zoals algemeen bekend is, plannen die Frankrijk op ramkoers zetten met Duitsland. Europa moet de economische groei bevorderen. Niemand die goed bij zijn hoofd is, kan het daarmee oneens zijn. Het probleem is alleen dat 'groei bevorderen' voor Hollande een eufemisme is voor aanhoudend meer uitgeven dan wat er binnenkomt in de Franse schatkist. Om nog maar te zwijgen van de rol die de Europese Centrale Bank van Parijs moet spelen in de eurozone. Die moet de rente verder verlagen, meer geld drukken en niet zo zwaar tillen aan prijsstabiliteit. Niet bepaald ideeën die Berlijn omhelst. Berlijn heeft Hollande gefeliciteerd, maar ook al gewaarschuwd: we hebben een fiscaal pact gesloten en we verwachten van u dat u zich aan die afspraken houdt.

Geen wonder dat de financiële markten nerveus zijn. Europa krijgt nu al weinig voor elkaar, maar dat wordt helemaal niets als de Frans-Duitse as niet functioneert. Zonder die as dreigt de eurocrisis uit de hand te lopen. De eerste buitenlandse reis van de nieuwe Franse president zal dan ook ongetwijfeld oostwaarts zijn, naar Duitsland. Dit om de twijfels over de sterkte van de Frans-Duitse as weg te nemen.

De vraag is echter of het zal lukken. De opvattingen over wat te doen, hoe dat te doen en in het algemeen de visie van de toekomst, verschillen behoorlijk tussen Berlijn en Parijs. Dat is niets bijzonders, decennia lang huldigde Frankrijk andere opvattingen over Europa dan Duitsland. Maar over de richting waarin de EU zich moest ontwikkelen, daar waren de beide landen het over eens. Het is daarom dat Europa de afgelopen decennia een gemeenschappelijke markt en een gemeenschappelijke munt heeft gekregen.

Duo
Pas sinds het begin van de huidige crisis fungeert Duitsland als de leider van het duo. Het land staat er economisch en financieel veel beter voor dan Frankrijk. Om het vertrouwen van de financiële markten in zijn land, en daarmee de euro, te behouden, koos Nicolas Sarkozy ervoor Duitsland te volgen. Frankrijk nam genoegen met een positie in de middenmoot van de sterke eurolanden. Maar dat is niet de rol die het land ambieert. Frankrijk wil leiden. Die wens vormt de rode draad in de Franse geschiedenis.

De daden van François Hollande zullen de komende weken en maanden moeten uitwijzen of hij genoegen neemt met een positie waarvoor Frankrijk zich eigenlijk te groot acht en dus voor dezelfde rol zal kiezen als Sarkozy, of dat hij toch zal vervallen in de oude Franse reflex en Frankrijk zal positioneren als de leider. Het zal dan wel de leider van de zwakke eurolanden zijn. Die zal een toenemende polarisatie binnen de eurozone tot gevolg hebben. De keuze van Hollande zal daarom bepalend zijn voor de toekomst van de euro en zelfs van de Europese Unie.

Het goede nieuws is dat de financiele markten Hollande tot nu toe niet op zijn woorden hebben afgerekend. Als dat wel het geval was geweest, had de euro meer terrein verloen ten opzichte van de dollar dan de 2 cent die maandag werd genoteerd. Het slechte nieuws is dat die gedoogopstelling van de financiële markten waarschijnlijk niet al te lang zal duren. Daarvoor is de situatie te precair. Hollande zal snel moeten handelen. De toekomst van de euro hangt van zijn beslissing af en niet van de uitslag van de Griekse verkiezingen, waar de pro-Europa partijen geen meerderheid hebben gekregen. Anders dan een jaar geleden kan de eurozone nu wel verder zonder Griekenland.

Edin Mujagic is consultant en werkt als monetair econoom bij de Universiteit van Tilburg.