Twee migranten leggen in Den Haag de eed af voordat zij hun certificaat van Nederlanderschap ontvangen.
Twee migranten leggen in Den Haag de eed af voordat zij hun certificaat van Nederlanderschap ontvangen. © ANP

'Nieuwe Wet inburgering heeft als doel het leven van vreemdelingen zuur te maken'

De nieuwe Wet Inburgering is een uitvloeisel van de afspraken van het regeer- en gedoogakkoord. 'Ook bij dit voorstel van het kabinet gaat het om de stoere taal: niet de feiten, effecten of oplossingen tellen mee, maar het paaien van de gedoogpartner', stelt staatsrechtjurist Sander Terphuis.

Onlangs vond de behandeling van de nieuwe Wet inburgering in de Tweede Kamer plaats. De VVD, CDA en PVV stemden in met dit wetsvoorstel, hetgeen niet onvoorspelbaar was. Dit wetsvoorstel is eveneens een uitvloeisel van de afspraken uit het regeer- en gedoogakkoord met als doel de vreemdelingen het leven zuur te maken. Ook bij dit voorstel van het kabinet gaat het om de stoere taal. Niet de feiten, effecten of oplossingen tellen mee, maar het paaien van de gedoogpartner.

Strekking wetsvoorstel
Eén van de kenmerken van de nieuwe Wet inburgering is dat, zo stelt het kabinet, de allochtonen voortaan zelf verantwoordelijk zijn voor hun inburgering. Het kabinet wekt de indruk alsof dit iets nieuws is. Maar dat is niet zo. De allochtonen blijven altijd zelf verantwoordelijk voor hun inburgering. Dat is ook logisch, want zij zijn immers degenen die moeten inburgeren. Dit is weer zo'n voorbeeld van de stoere taal van dit kabinet, dat kiest voor het imago boven de inhoud en voor electoraal gewin boven effectieve oplossingen.

Wat wel nieuw is aan deze wet is dat dit kabinet geen cent wil investeren in de inburgering van nieuwkomers. Zij moeten zelf de kosten betalen. Het probleem is echter dat allochtonen, die pas in Nederland zijn, over het algemeen geen baan hebben. En sommige van hen krijgen in het begin ook geen een uitkering. Zo krijgen asielzoekers die nog in procedure zitten geen uitkering. Maar ze moeten wel beginnen met inburgering. Vraag is hoe die mensen de kosten voor de inburgering moeten betalen. De overheid biedt zelf geen cursussen meer aan voor inburgering, het gaat allemaal via de markt.

Het kabinet benadrukt dat de inburgeraars een zo hoog mogelijk taalniveau moeten behalen. Zij moeten binnen drie jaar voldoen aan alle eisen van inburgering. Het niet voldoen aan de inburgeringsplicht leidt volgens de nieuwe wet tot intrekking van de verblijfsvergunning en uitzetting. Na veel protest heeft het kabinet een leenstelsel in het leven geroepen. Degenen die geen geld hebben om hun inburgering te bekostigen, kunnen bij de overheid geld gaan lenen. De inburgeraars zullen te maken krijgen met veel regeltjes, bureaucratie en met marktwerking.

Verder worden in deze nieuwe wet de gemeenten buiten spel gezet. Gemeentelijke taken zoals het geven van informatie, ondersteunen, handhaven en begeleiden van inburgeraars, vervallen. Bovendien wordt de uitvoering van inburgering op afstand van de gemeenten geplaatst en dat met alle gevolgen van dien. Gemeenten hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in een goed lopende en succesvolle inburgering, zo schreef de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in een brief aan het kabinet. Door inburgering bij gemeenten weg te halen, ontstaat een enorme kapitaal- en investeringsvernietiging, aldus de VNG.

Commissie Blok
In 2004 deed een parlementaire commissie, onder leiding van de huidige fractievoorzitter van VVD Stef Blok, onderzoek naar de effecten van ruim dertig jaar integratiebeleid in Nederland. Het was een zeer uitvoerig onderzoek naar allerlei aspecten in relatie tot integratie, zoals wonen, werken en onderwijs. De voornaamste conclusie van deze commissie was: 'De integratie van veel allochtonen is, geheel of gedeeltelijk geslaagd, en dat is een prestatie van formaat. Dit is gebeurd ondanks het integratiebeleid van de overheid, dat veel gebreken vertoonde'

Volgens de commissie vertoonde het overheidsbeleid de afgelopen decennia weinig samenhang, ontbrak het aan duidelijke doelstellingen en schoot de samenwerking tussen de departementen en de gemeenten tekort. De commissie concludeerde tevens dat discriminatie in het openbare leven helaas een realiteit is. Zo voelen veel allochtonen zichzelf, aldus commissie Blok, geïntegreerd maar niet geaccepteerd. De commissie deed in haar rapport als aanbeveling het bestrijden van discriminatie en vooroordelen actief ter hand te nemen.

In de plannen van dit kabinet is niets te vinden van een samenhang, ontbreekt het aan duidelijke doelstellingen en het kabinet maakt samenwerking met de gemeenten onmogelijk. Kennelijk beoogt het kabinet met de nieuwe Wet inburgering geen succesvolle en effectieve inburgering van nieuwkomers. Ook voor het bestrijden van discriminatie en vooroordelen heeft dit kabinet geen plannen opgenomen in deze nieuwe wet. Dit is ook wel heel lastig met een gedoogpartner, die aan de lopende band vreemdelingen beledigt en discrimineert.

Geluksmachine
In het regeer- en gedoogakkoord staat dat de toestroom van vreemdelingen substantieel wordt verlaagd. Dit is een keiharde belofte die de VVD en het CDA hebben gedaan aan de PVV in ruil voor gedoogsteun. Het streng maken van de eisen van inburgering kan ertoe leiden dat minder vreemdelingen zullen voldoen aan de inburgeringsplicht. Daardoor zullen meer vreemdelingen hun verblijfsvergunning verliezen, waarna uitzetting volgt.

Mark Rutte die pretendeert, de premier van alle Nederlanders te willen zijn, heeft bij herhaling gezegd dat de overheid geen geluksmachine is. Zo langzamerhand begint dit gedoogkabinet wel op een ongeluksmachine te lijken. Hopelijk wordt de knop van Rutte's machine op tijd omgedraaid of gaat de stekker op tijd eruit. Het rapport van commissie Blok had als titel 'Bruggen bouwen' en benadrukte het belang van maatschappelijke cohesie om samen de schouders eronder te zetten. Maar door dit gedoogkabinet vallen steeds meer bruggen om in onze samenleving en ontstaan er steeds meer scheidslijnen tussen mensen.

Eerste Kamer
De Eerste Kamer moet zich nog buigen over de nieuwe Wet inburgering. Als de Senaat niet instemt met deze wet, dan gaan de nieuwe plannen van het kabinet niet door. Mijn oproep aan de senatoren is om dit voorstel van het kabinet op een wijze te beoordelen dat recht doet aan de belangen van de samenleving en aan de belangen van nieuwkomers die een eerlijke kans verdienen.

Sander Terphuis is staatsrechtjurist.
Volg hem op Twitter
www.sanderterphuis.nl