© ANP. Staatssecretaris Henk Bleker.
© ANP. Staatssecretaris Henk Bleker. © UNKNOWN

'Natuurbeheer volgens Bleker: een cashmachine voor de happy few'

In Groningen is zichtbaar wat Bleker voorheeft met de natuur: een stukje land voor de happy few met een jachthut erop. Dat zegt journalist Ineke Noordhoff.

 Er is een uitdrukking voor het rechtbreien van missers: een Blekertje doen  

In Groningen kennen ze staatssecretaris Bleker al langer, hij was er tien jaar Gedeputeerde. Ze kennen ook zijn ferme taal en U-bochten om dat later weer recht te breien. Er is zelfs een uitdrukking voor: even een Blekertje doen. Op de eerste dag als staatssecretaris schrapte Bleker Oostvaarderswold. Eenvoudigweg vanuit het principe dat goede grond in gebruik moet blijven bij boeren. Dat is de trom waarop hij sinds jaar en dag slaat en waar door de boerenachterban zich laat betoveren.

Wanprestatie
Maar als bewindsman heeft hij ook een andere verantwoordelijkheid: hij moet ook planten en dieren een plek bieden. Lukt dat niet, dan volgen dikke boetes wegens wanprestatie. Misschien wist hij dat eerst nog niet, maar waarschijnlijker is dat hij die waarheid negeerde omdat ze hem niet paste.

De provincie Flevoland neemt gelukkig wel haar verantwoordelijkheid. Samen met het Wereld Natuur Fonds heeft ze een weg gevonden om buiten Blekers botte bijl om de groene zone toch aan te leggen. Met Oostvaarderswold worden de Veluwe en Oostvaardersplassen aan elkaar gekoppeld. Dat maakt de kans voor wilde soorten om te overleven substantieel groter.

Boerenbedrog
Voor het boek Natuurmakers (Atlas 2011) sprak ik onder andere met Blekers partijgenoot Cees Veerman, ook boer en voormalig minister, over het schrappen van nieuwe natuurgebieden. Hij noemde Blekers benadering 'boerenbedrog' omdat het rijk afspraken heeft gemaakt met boeren, provincies en de EU. Dat zijn grotendeels afdwingbare afspraken. Die kun je dus niet straffeloos negeren. De opvolgers van Bleker zullen daar later de boetes voor gepresenteerd krijgen.

Bleker is dan allang weer terug in Groningen. Daar kennen ze hem. Met veel aplomb zette hij er jaren geleden de grote natuurorganisaties aan de kant. Boeren zouden voortaan wel natuur maken - het was genoeg geweest met die grote natuurorganisaties die vanuit het Westen overal prikkeldraad en verbodsborden neerzetten.

Ik ging kijken wat er in het landschap gebeurde nadat Bleker was vertrokken naar Den Haag. Verschillende natuurpercelen zijn afgelopen jaren met subsidie aan boeren en bemiddelde particulieren verkocht. In de meeste gebieden zijn allerlei hekken en prikkeldraad verschenen - zo ziet versnipperd bezit er dus uit. Vaak ook zijn er borden te vinden die het publiek tegenhouden. Ook Bleker kreeg als particulier geld van de overheid om wilde dieren naar zijn land te lokken. Een hoogzit (jachthut) op zijn eigen terrein doet echter vrezen dat de dieren daar niet de veilige haven vinden die de subsidiegevers met hun bijdrage beogen. Het publiek hoeft dat overigens niet te merken want bij de toegang staat - inderdaad - een bord 'verboden toegang'. Particulier natuurbeheer is in dit soort gevallen - want Bleker is niet uniek - verworden tot een cashmachine voor de happy few.

Even een Blekertje doen
Heeft Bleker de grote natuurorganisaties helemaal uit Groningen verbannen? Nee, waar het echt lastig wordt om zeldzame soorten te helpen zijn de grote organisaties er toch maar bij gehaald om de kastanjes uit het vuur halen. Vandaar die uitdrukking 'Even een Blekertje doen'.

Mag ik een voorspelling doen? Binnenkort zal Bleker zich positief uitlaten over het natuurgebied Oostvaarderswold. Dit wordt natuur zoals hij het altijd heeft bedoeld. Dat zal hij zeggen. Alsof hij het nooit geschrapt had.

Ineke Noordhoff is journalist en auteur van het boek Natuurmakers.