Sybrand Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66) vieren hun verkiezingsoverwinning.
Sybrand Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66) vieren hun verkiezingsoverwinning. © EPA

Lijstverbinding helpt CDA aan grootste zetelaantal EP

Terwijl overal Eurosceptische partijen wonnen, blijft de PVV steken op vier zetels in het Europarlement, en levert dus een zetel in. Dat is wel een zetel meer dan in de exitpoll werd verwacht. Die Nederlandse trendbreuk is de meest opvallende uitkomst in de officiële uitslag.

De eurofielen hebben niet gewonnen, zei Wilders eerder in reactie op de voorlopige uitslag. Maar juist het verschil met de rest van Europa suggereert dat de Nederlandse uitslag wel zo kan worden opgevat.
In een ander opzicht volgt Nederland wel de Europese trend. De opkomst in heel Europa is een fractie hoger dan de vorige keer. Zoals in Nederland ook wat meer mensen gingen stemmen dan in 2009.

Lijstverbinding
Uiteindelijk wordt het CDA de grootste partij met vijf zetels. D66 kreeg de meeste stemmen maar is het slachtoffer van het feit dat het geen lijstverbinding met de VVD is aangegaan en dus geen restzetel krijgt. Terwijl beide partijen in Europa deel uitmaken van de Alde, de liberale fractie in het Europees Parlement. VVD en PvdA houden hun drie zetels.

De SP verliest een zetel ten opzichte van de exitpoll en krijgt twee zetels, net als CU/SGP en GroenLinks. Partij voor de Dieren komt met één zetel binnen. 50Plus verliest de ene zetel die de partij volgens de exitpoll zou krijgen.

Met dank aan Italië, dat in een laat stadium besloot de stembussen een uur langer open te houden, maar ook door geklungel bij de Nederlandse kiesdistricten, werden de uitslagen pas zondagavond tegen twaalf uur bekendgemaakt. Voor Nederland voelde dat vreemd: een tweede uitslagenavond, terwijl er toch echt maar één keer gestemd kon worden.

Extreem klein
De afgelopen dagen is veel gespeculeerd over de vraag of de resultaten van de exitpoll, die donderdagavond werd bekendgemaakt, zouden moeten worden bijgesteld. Omdat de verschillen tussen de partijen extreem klein waren - D66, de grootste partij haalde 15,6 procent, precies het dubbele van GroenLinks, de achtste partij - was ook de kans op verschuivingen groot. Dat gold niet alleen het aantal zetels, maar ook de rangorde van de partijen naar grootte.

Daarbij speelt een rol dat VVD en D66, die in Europa beiden deel uit maken van de liberale fractie ALDE, geen lijstverbinding aangingen en dus niet elkaar aan een restzetel konden helpen. CDA en CU/SGP hadden zo'n verbinding wel, net als PvdA en GroenLinks.

Een volgende etappe in de Europese kiesestafette volgt komende vrijdag. Dan wordt, om elf uur 's ochtends, het aantal stemmen per kandidaat bekendgemaakt. Bij het CDA wordt er rekening mee gehouden dat Annie Schreijer-Pierik, de nummer 25 op de lijst die een intensieve campagne voerde, alsnog tot het Europees parlement doordringt.

Uit de euro
Kieskompas kwam dit weekeinde met de resultaten van een onderzoek onder 117.000 Nederlanders. Van hen wil dertien procent dat Nederland uit de euro stapt om terug te keren naar de gulden. Een percentage dat vrijwel gelijk is aan het aantal stemmers dat donderdag voor de PVV koos. Dat suggereert een vrij precieze omvang van de groep eurofobe stemmers in Nederland.