Minister Gerd Leers (Asiel en Immigratie).
Minister Gerd Leers (Asiel en Immigratie). © ANP

Kamer wil uitleg over zelfmoord asielzoeker

De Tweede Kamer vraagt uitleg aan minister Leers van Asiel over de zelfmoord van een asielzoeker uit Burundi. De 36-jarige man beroofde zich afgelopen maandag van het leven. Mogelijk wilde hij met zijn daad de uitzetting van zijn kinderen voorkomen.

Een woordvoerder van de minister ontkent dat het gezin deze week het land zou worden uitgezet, zoals in sommige media is gesuggereerd. Een bezwaarprocedure liep nog. De vader en kinderen mochten in Nederland de uitkomst afwachten.

De gemeente Culemborg, waar het gezin woonde, vroeg in augustus vorig jaar per brief aan minister Leers om gebruik te maken van zijn discretionaire bevoegdheid om het gezin toch asiel te verlenen. De vader en kinderen waren volgens de gemeente goed geïntegreerd in de gemeenschap. De minister wees het verzoek af. De gemeente heeft daarna geen contact meer gehad met het ministerie.

'We betreuren het zeer', zegt een woordvoerder. 'Ons medeleven en aandacht gaat nu uit naar de kinderen.' De gemeente wil zich inspannen om alsnog verblijf in Nederland voor de kinderen te regelen. De gemeente noch de woordvoerder van Leers wil op dit moment verder ingaan op het lot van de kinderen. Die laatste waarschuwt voor het leggen van een causaal verband tussen uitzetting en zelfmoord. 'Iemand kan ten einde raad zijn of in de war, maar van een één-op-éénverband kan je niet spreken.'

Depressief
De Kamerleden Sharon Gesthuizen (SP) en Joel Voordewind (ChristenUnie) willen van de minister weten wat de medische achtergrond was van de man. Hij zou depressief zijn en onder behandeling staan van een psychiater. Ook willen ze uitleg over de communicatie met de gemeente Culemborg. Voordewind: 'De burgemeester en de lokale gemeenschap hebben veel beter zicht op de situatie van een gezin dan de afstandelijke IND (immigratie- en naturalisatiedienst, red.). Als Leers naar de burgemeester zou hebben geluisterd, had dit mogelijk kunnen worden voorkomen.'

Ook zij zijn voorzichtig met het leggen van verbanden. Voordewind: 'Dreigen met zelfdoding mag niet automatisch leiden tot een verblijfsvergunning.' Volgens Gesthuizen heeft de IND te weinig aandacht voor psychische klachten van asielzoekers. 'Iemand pleegt niet zomaar zelfmoord. Als je op deze manier je kinderen wilt helpen, dan ben je erg ziek. Hoe kan het dat een man met zulke psychische problemen toch wordt uitgezet?'

Wanhoopsdaden
De Burundese man kwam circa vijf jaar geleden naar Nederland met zijn zoon en geadopteerde dochter (nu 14 en 12 jaar oud). Zijn vrouw en de ouders van zijn dochter zouden zijn omgekomen door geweld in Burundi. Het midden-Afrikaanse land is een van de armste landen ter wereld en sinds de onafhankelijkheid in 1962 verscheurd door burgeroorlog en genociden tussen Hutu's en Tutsi's. In 2006 werd een wankele wapenstilstand gesloten tussen de regering en de laatste rebellerende groeperingen.

De zelfmoord van de man doet denken aan drie wanhoopsdaden van asielzoekers vorig jaar. Een Liberiaanse man stak zichzelf in brand in een asielzoekerscentrum in Limburg en een Iraanse man deed hetzelfde op de Dam in Amsterdam. Een uitgeprocedeerde asielzoeker doodde zijn vriendin en een motoragent in het Groningse Baflo.