In de voorstellen die de Commissie woensdag presenteert, krijgen de lidstaten meer vrijheid om te voldoen aan de klimaatdoelen.
In de voorstellen die de Commissie woensdag presenteert, krijgen de lidstaten meer vrijheid om te voldoen aan de klimaatdoelen. © EPA

Europa doet forse stap terug in klimaatbeleid

De Europese Commissie kiest voor een minder ambitieus klimaatbeleid in de toekomst. De CO2-uitstoot van de EU-landen moet in 2030 met 35 tot 40 procent zijn afgenomen, dwingende nationale doelen voor duurzame energie en energiebesparing blijven uit. Milieugroeperingen en groene partijen zijn ontgoocheld door plannen.

 
Dat percentage halen we dit jaar al. Om dan tot 2030 slechts 15 tot 20 procent daarbovenop te doen, getuigt van een totaal gebrek aan ambitie.

In de voorstellen die de Commissie woensdag presenteert, krijgen de lidstaten meer vrijheid om te voldoen aan de klimaatdoelen. Volgens Commissievoorzitter Barroso gaat dat niet ten koste van het ambitieniveau. GroenLinks-europarlementariër Eickhout noemt dat bedrog. 'Dit is zwaar teleurstellend.' Greenpeace vindt dat de Commissie 'de burgers en hun kinderen berooft van een schoon milieu'.

De Commissie stelt voor dat de EU in 2030 tussen de 35 en 40 procent minder CO2 uitstoot dan in 1990. Het precieze percentage stelt de Commissie volgende week vast. Vervolgens wordt voor elk land een bindend percentage opgesteld, waarmee de Europese doelstelling daadwerkelijk bereikt wordt.

GroenLinks-europarlementariër Eickhout vindt dat de Commissie haar kop in het zand steekt. Hij wijst erop dat met de bestaande EU-afspraak uit 2007 de CO2-uitstoot in 2020 met 20 procent verlaagd moet zijn. 'Dat percentage halen we dit jaar al. Om dan tot 2030 slechts 15 tot 20 procent daarbovenop te doen, getuigt van een totaal gebrek aan ambitie. Het leidt ertoe dat we in de jaren erna veel en veel meer moeten doen, willen we de opwarming van de aarde tot 2 graden beperken.' Greenpeace acht een daling van de CO2-uitstoot met 55 procent in 2030 noodzakelijk.

Duurzame energie
Naast het algemene CO2-cijfer wil de Commissie een Europese afspraak over meer duurzame energie. In 2030 moet circa een kwart van alle energie uit zon, wind, water of biomassa komen. Nationaal verplichte doelen hiervoor, acht de Commissie overbodig. De lidstaten zouden doordrongen zijn van de noodzaak.

In het huidige klimaatbeleid is wel een afdwingbare doelstelling opgenomen: 20 procent duurzame energie in 2020. Volgens Eickhout heeft deze 'stok' ertoe geleid dat het Nederlandse kabinet onlangs een energieakkoord kon afsluiten. 'Zonder verplichtend percentage was dit nooit gelukt. Onbegrijpelijk dat de Commissie dit overboord gooit.' Greenpeace pleit voor 45 procent duurzame energie.

Energiebesparing laat de Commissie helemaal als doel vallen. Ze wil eerst weten in hoeverre het huidige streven (20 procent besparing in 2020) wordt gehaald, alvorens nieuwe maatregelen voor 2030 te presenteren.

De Commissie ziet haar voorstel niet als een ommezwaai maar als een realistischer aanpak. Ze wijst op de steeds hogere kosten om de CO2-uitstoot terug te dringen, op de lege schatkisten door de crisis, op de dunnere portemonnee van de burger en op de verzwakte concurrentiepositie van bedrijven, vooral vergeleken met de VS waar de energieprijzen hard zijn gedaald door de winning van schaliegas.

Verder zijn de lidstaten zwaar verdeeld over het klimaatbeleid, wat het voor de Commissie moeilijk maakt kansrijke voorstellen te presenteren. Tevens heeft de Commissie de illusie verloren dat een ambitieus Europa notoire vervuilers als China en de VS op sleeptouw kan nemen.

'Ontwrichting dreigt'
Overheden en bedrijven riskeren wereldwijd een ernstige ontwrichting van de economie, omdat ze nog altijd veel meer geld besteden aan het gebruik van fossiele brandstoffen dan aan zonne-en windenergie. Die waarschuwing uit het VN-klimaatpanel IPCC in een nog te verschijnen document, waarop The New York Times de hand wist te leggen. Eerder deze week deed de 'klimaatchef' van de VN, Christiana Figueres, een dringende oproep op investeerders om hun koers te wijzigen. Klimaatveranderingen berokkenen volgens haar 'in toenemende mate' economische schade.