De planeet van de andere sekse

Het zal je maar bezighouden: wat, als ik (m/v) geboren zou zijn in een ander (v/m) lichaam? Er komt een moment waarop de meeste mensen zich even geconfronteerd zien met de kwestie, om hem het volgende moment weer af te schudden en bij te zetten in het graf van de existentiële vragen waar toch nooit een antwoord op komt. Soms gaat de nieuwsgierigheid verder: dan leven mannen zich op feesten en partijen uit als vrouw en vrouwen als man. Slechts enkele diehards wagen zich verkleed op straat of zetten hun spaargeld in voor de grote metamorfose: een sekse-operatie. Zelden is de metamorfose compleet en lukt het de uiterlijke tekenen van het versmade geslacht helemaal af te werpen. De Haagse fotografe en videokunstenaar Risk Hazekamp bouwt een heel oeuvre rond het thema van de geslachtsverwisseling. En begeeft zich daarmee op gevaarlijk terrein, waar de clichés lonken. Al eerder bewees zij de valkuilen met gemak te omzeilen. Beroemd is haar nonchalant-stoere pose als Amerikaans honkbalidool – wit hemd, slobberige spijkerbroek, James Dean-vetkuif – waarmee zij zich kwalificeerde als de Hollandse Cindy Sherman. Toen leek zij nog net als Sherman in haar vroege jaren vooral geïnteresseerd in de rol van – mannelijke – filmsterren, cowboys en sporthelden, en de glamour die daarbij hoort. Ook in haar nieuwste show, in de galerie van Jaap Witzenhausen, speelt zij de hoofdrol in haar zelf geënsceneerde toneelstuk, oranjegele spotlight op het met ringbaardje aangeklede gezicht. Alleen is zij dit keer geen filmster, maar een straatschoffie, is het decor geen weids Amerikaans landschap maar de met graffiti bestrooide rafelrand van de grote stad. Het theatrale, bijna religieuze licht, de ingetogen, afwezige blik, het gebrek aan grote gebaren: weer lukt het Hazekamp een voor vrouwen verboden zone te betreden en overtuigend in de huid te kruipen van een beeldschone jongeman. Knap zijn de minimale middelen waarmee de metamorfose tot stand komt. Waar televisiemaker Arjan Ederveen in zijn hilarische sketch Geboren in een verkeerd lichaam met veel bombarie de draak steekt met een Friese boer die Afrikaans bloed door zijn aderen voelt stromen, heeft Hazekamp aan een plakbaardje en haar androgyne hoofd genoeg. Alleen de net iets te vrouwelijke ogen, de wel erg zachte gelaatstrekken zaaien twijfel – en voeden het mysterie. Dat het haar menens is om de planeet van de andere sekse te bereiken, en dat het niet alleen om glamourposes gaat, blijkt uit de filmpjes en video-stills die ook bij Witzenhausen zijn te zien. Daar beweegt zij zich schuchter maar onopvallend als man tussen de toeristen. Daar tongt zij als een man. Weg is de pose. In de bewegingen van alledag vallen vrouw en man samen. En opent zich een jaloersmakende glimp van een ideale wereld. Wat moet het verrijkend en spannend zijn om wakker te worden en behalve te bedenken in welke kleding je de dag tegemoet treedt, ook te kiezen of je die dag als man danwel als vrouw door het leven gaat. Marina de Vries Amsterdam, Witzenhausen (Hazenstraat 60): Liberté pour tous, foto’s en video van Risk Hazekamp, t/m 14 oktober; do t/m za 12-18u. Tel. 020-6449898