Gaswinningslocatie van de NAM bij het Groningse dorp 't Zandt.
Gaswinningslocatie van de NAM bij het Groningse dorp 't Zandt. © ANP

Kunnen we wel zonder het gas uit Groningen?

De staat verdient jaarlijks ongeveer 12 miljard aan de productie van gas. Kun je zo'n geldkraan wel dichtdraaien?

Hoeveel gas zit er nog in Slochteren?
Nog iets meer dan een kwart van de oorspronkelijke hoeveelheid gas is aanwezig. Sinds de ontdekking van het Groninger gasveld in 1959 zijn steeds nieuwe berekeningen gemaakt van de omvang van de gasbel. Aanvankelijk werd die geraamd op 60 miljard kubieke meter; de laatste schatting is 2.800 miljard. Daarvan zou volgens de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) nog 727 miljard kubieke meter resteren.

Sinds 2005 is twee keer een productieplafond ingesteld voor het Groninger veld. Jaarlijks mag volgens deze afspraken gemiddeld 42,5 miljard kubieke meter gas worden opgepompt. Dat is veel minder dan de 54,5 miljard die vorig jaar omhoog werd gehaald.

Los van wat ministers beloven, moet de NAM zich de komende twee jaar sowieso beperken. Enorme productiecijfers als die van vorig jaar zijn uit den boze. Om het bestaande productieplafond niet te overschrijden, mag in 2014 en 2015 slechts 42,5 miljard kubieke meter per jaar worden opgepompt.

 
De NAM kan technisch nog vijftig jaar gas winnen in Groningen, zij het op een steeds lager pitje.

Kan de gaskraan makkelijk dicht?
Technisch is dichtdraaien geen probleem. Door gaswinning daalt de druk van het gasveld steeds verder waardoor de winning moeilijk of onmogelijk wordt. Daarom wordt de druk met compressoren kunstmatig op peil gehouden. De NAM kan technisch nog vijftig jaar gas winnen in Groningen, zij het op een steeds lager pitje.

Heeft minder gas effect op aardbevingen?
Niemand ontkent nog de relatie tussen aardbevingen en gaswinning onder Groningen. Ook de NAM erkent dat de kans op aardbevingen afneemt in hetzelfde tempo waarmee de productie wordt beperkt. Nu die bevingen steeds heftiger worden, adviseert het Staatstoezicht op de Mijnen sinds vorig jaar om 'de gasproductie uit het Groningse gasveld zo snel mogelijk en zo veel als mogelijk en realistisch is, terug te brengen'.

Nog los van de gevolgen voor de schatkist (ongeveer de helft van ons gas wordt geëxporteerd), geldt het praktische bezwaar dat het Groningse gas minder brandbaar is dan gas uit Noorwegen of Rusland. Aan dat buitenlandse gas moet stikstof worden toegevoegd om het geschikt te maken voor Nederlandse installaties. De capaciteit om dat te doen, is beperkt. Tot dusver kozen minister en NAM liever voor het betalen van de schade, dan voor het beperken van de productie.

Wat zijn de gevolgen van minder gas voor de schatkist?
De afgelopen jaren bracht de totale Nederlandse gasproductie, dus ook buiten Groningen, ongeveer 12 miljard euro in de staatskas. Vorig jaar was een topjaar door de hoge olieprijs en ging het om 15 miljard. Sinds 1963 heeft het gas ruim 200 miljard euro opgeleverd. Dat geld is uitgegeven en in de economie gestopt of gebruikt om de staatsschuld af te lossen.

De Noren, bijvoorbeeld, hebben hun olie- en gasopbrengsten opzijgezet onder meer ten behoeve van de pensioenen van ambtenaren. Het Noorse investeringsfonds is nu bijna net zo groot als het bruto binnenlands product van Nederland: 600 miljard euro.

Volgens de jongste begroting wordt de productie met een vijfde teruggeschroefd naar 61 miljard kubieke meter in 2017. De inkomsten lopen terug van 15 naar 10 miljard euro. De kraan verder dichtdraaien, kost méér. Als minister Kamp van Economische Zaken ook de Groningers voor hun schade wil compenseren, moeten de belastingen verder omhoog, de overheidsuitgaven verder omlaag of de winst van de NAM worden beperkt.

Zijn er alternatieven voor Nederlands gas?
Minister Kamp ziet er twee: gas uit Noorwegen of Siberië. Maar hij wil liefst zo lang mogelijk wachten met gas uit het buitenland halen, zei hij in de Volkskrant. Schaliegas lijkt een alternatief, als er ooit al naar zal worden geboord. Maar daaraan kleven veel bezwaren. Zo moeten voor schaliegas veel putten worden geslagen, om een jaarlijkse productie van 'slechts' 2 à 4 miljard kuub te halen.