Mannes Ubels in de rechtbank in Moermansk.
Mannes Ubels in de rechtbank in Moermansk. © EPA

Wat zijn onze kansen bij het Zeerechttribunaal?

Vandaag begint in Hamburg de hoorzitting over de Greenpeace-zaak. Rusland tart Nederland nog steeds, dit keer door niet te verschijnen op het Zeerechttribunaal. Nederland geeft de zaak topprioriteit. Wat kan Nederland bereiken?

 
Het is de eerste keer dat een tegenpartij besluit niet te verschijnen

Wat staat er op het spel?
De hoorzitting in Hamburg is de laatste juridische poging om de gearresteerde Nederlanders Faiza Oulahsen en Mannes Ubels voor de kerst thuis te krijgen. En te zorgen dat ook de andere 28 opvarenden en het schip tijdelijk weg kunnen. De uitspraak volgt eind november.

Het echte proces, de arbitrageprocedure, begint pas in het voorjaar van 2014 en kan twee jaar duren. Nederland wil niet dat de bemanningsleden zo lang in de cel zitten. De relatie tussen beiden landen staat onder druk zolang de kwestie voortsleept. Dat is niet gunstig voor de miljardenhandel die beide landen jaarlijks met elkaar drijven.

Is het een nadeel dat de Russen niet verschijnen bij de hoorzitting?
Ja, een rechter kan beter oordelen over een zaak als beide partijen aanwezig zijn. Gevreesd wordt dat de afwezigheid van Rusland ook impliceert dat het de uitspraak van het tribunaal niet zal respecteren. De uitspraak is volgens internationaal recht bindend, omdat Rusland het Zeerechtverdrag eerder heeft ondertekend. Maar er zijn geen dwangmiddelen. Rusland zegt het tribunaal in deze zaak niet te erkennen.

Wat wordt de Nederlandse tactiek?
Buitenlandse Zaken behandelt de zaak als topprioriteit en heeft zijn sterkste juristen op het gebied van internationaal recht ingezet. Zij worden bijgestaan door een team van externe specialisten. Nederland heeft in een eerder stadium een borgsom aangeboden om de Nederlanders en het schip vrij te krijgen, maar daarop heeft Rusland nog niet gereageerd.

 
Hoewel niemand het hardop zegt, dient zich met het bezoek van koning Willem-Alexander een gouden kans aan voor president Poetin om een groots gebaar te maken

Hoe verliepen eerdere zaken bij het Zeerechttribunaal?
Het is de 22ste zaak van het tribunaal. Het is de eerste keer dat Nederland tegenover een ander land staat. Het is ook de eerste keer dat een tegenpartij besluit niet te verschijnen. Rusland is driemaal eerder betrokken geweest bij het tribunaal en verscheen toen wel (versus Japan en Australië). Partijen houden zich doorgaans aan uitspraken van het tribunaal.

Wat zijn de kansen van Nederland?
Juristen achten het handelen van Rusland onrechtmatig en hebben goede hoop dat de rechter in hun voordeel beslist. Nederland lost de kwestie bij voorkeur op via de diplomatieke weg. Hoewel niemand het hardop zegt, dient zich met het bezoek van koning Willem-Alexander aankomende vrijdag en zaterdag in Rusland een gouden kans aan voor president Poetin om een groots gebaar te maken. Hij zou gratie kunnen verlenen. Poetin maakt daarmee geen knieval voor de Nederlandse regering, maar toont zich juist grootmoedig tegenover een bevriend staatshoofd.

Vandaag in de Volkskrant: Rusland en Greenpeace: een kat-en-muisspel in het poolgebied.