Malinese militairen ten noorden van Gao.
Malinese militairen ten noorden van Gao. © AFP

Defensie wint weer terrein in Den Haag met missie Mali

De Nederlandse krijgsmacht lijkt weer terug als invloedrijke factor in Den Haag en in het internationale krachtenveld. Sinds de start van het tweede kabinet-Rutte is minister van Defensie Jeanine Hennis met haar krijgsmacht vrijwel onzichtbaar geweest. De maand november moet alles goedmaken.

 
Bij Uruzgan werd specifiek over wederopbouw gesproken. Wat opvalt aan de Nederlandse missie naar Mali is dat het in de eerste plaats vooral een militaire operatie is
Ko Colijn van Clingendael

Een geplande forse VN-missie naar Mali met een kleine vierhonderd militairen, waarover de Volkskrant zaterdag berichtte, is het eerste levensteken. Het is verder de bedoeling dat de PvdA-fractie nog voor de behandeling van de defensiebegroting volgende maand de aanschaf van het gevechtstoestel JSF accepteert. 'Als deze missie doorgaat, staat Defensie weer op de kaart', zegt Ko Colijn, directeur van Instituut Clingendael.

Het kabinet zal vrijdag 1 november het voorstel van de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken voor een internationale uitzending van Nederlandse militairen naar Mali bespreken. Nederland steunt met de bijdrage Bert Koenders, hoofd van de VN-missie MINUSMA, en komt tegemoet aan de oude wens van de PvdA om een militair en humanitair actieve bijdrage in Afrika te leveren. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties wil 12.600 blauwhelmen in Afrika hebben om Mali te stabiliseren en de strijd tegen het internationaal terrorisme aan te gaan.

'Herstellen van reputatieschade'
De coalitiepartijen VVD en PvdA zijn voor de omvangrijke Mali-missie, oppositiepartijen reageren nog terughoudend. Zij wachten het officiële kabinetsvoorstel af, maar ook het feit dat de defensiespecialisten deze week op reis zijn naar de VS om het jachtvliegtuig JSF te bewonderen, bevordert de stilte. Alleen de SP rept voorlopig van een 'ondoordachte deelname aan een missie, louter vanwege het herstellen van reputatieschade'.

Steeds duidelijker is dat Nederland in Mali vooral een inlichtingenoperatie zal uitvoeren met militaire ondersteuning. Nederland gaat alle intelligence in Noord-Afrika verzamelen voor MINUSMA, zegt een ingewijde. De Apache-helikopters hebben sensoren die cruciaal zijn voor het vergaren van dit soort informatie. In geval van nood kunnen die ook de eigen mensen goed beschermen als een conflict escaleert.

Volgens Rob de Wijk, directeur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies 'plaatst Nederland zich in het hart van de VN-operatie' omdat de Noord-Afrikaanse regio niet over deze inlichtingencapaciteiten beschikt. De Wijk betoogt in de Volkskrant dat dit voor Nederland een lakmoesproef is.

De belangrijke vraag is: kan Defensie - dat zo wordt geplaagd door bezuinigingen - deze stevige missie in Mali aan? 'Ik denk dat het andersom is gegaan', zegt Ko Colijn, van Instituut Clingendael. 'Defensie heeft zich de vraag gesteld: wat kunnen we nog? Nu er een Patriotmissie in Turkije zit, aasden de marine en de landmacht sterk op een bijdrage aan Mali. Die komt er nu.'

'Ze kunnen het makkelijk aan'
Volgens Jean Debie, voorzitter van Vakbond voor Militair en Burgerpersoneel (VBM), is deze missie toegesneden op de personele mogelijkheden die er zijn. 'Ze kunnen het makkelijk aan, zijn goed getraind en kunnen het lang volhouden.' Debie wijst er wel op dat de commando's en inlichtingenofficieren een goed rustschema moeten krijgen. Zijn collega Anne-Marie Snels van de militaire vakbond AFMP ziet de voorgenomen missie als 'een mooie testcase' voor een organisatie die al bezuinigend internationale missies wil blijven uitvoeren.

De discussie over een evenwichtiger benadering van de Nederlandse VN-missie in Mali zal oplaaien, zo verwacht Ko Colijn van Clingendael. Hij verwijst naar Uruzgan, waar Nederland een zogenoemde lead nation was en veel militaire kracht inbracht. 'Bij Uruzgan werd specifiek over wederopbouw gesproken. Wat opvalt aan de Nederlandse missie naar Mali is dat het in de eerste plaats vooral een militaire operatie is.'

GroenLinks-leider Bram van Ojik signaleerde zondag in Buitenhof dat Nederland ontwikkelingssamenwerking afbouwt: 'We trekken ons op diplomatiek terrein terug.' De inzet van vierhonderd militairen is voor van Ojik een sluitpost. Hij zei een 'evenwichtige benadering' te missen.