Plezierboten op de Amsterdamse gracht
Plezierboten op de Amsterdamse gracht © ANP

'Taxi-ellende dreigt in Amsterdamse grachten'

Het stadsbestuur van Amsterdam en rederijen vrezen taxi-toestanden als het commerciële vervoer van passagiers op de Amsterdamse grachten wordt vrijgegeven. Dat zeiden ze woensdag in reactie op een rapport dat aanbevelingen doet om de markt van rondvaartboten, huursloepen, watertaxi's, gondels en waterfietsen open te breken.

Het huidige vergunningensysteem laat nauwelijks nieuwkomers op de grachten toe en werkt illegale vaart in de hand. Doordat de markt op slot zit, worden de rederijen die de grachten domineren niet geprikkeld over te stappen op schone energie. Daar wil Amsterdam vanaf. Het weet alleen niet hoe.

De commerciële passagiersvaart op de Amsterdamse grachten, vooral rondvaarten, is een goudmijn. Vorig jaar maakten meer dan 3 miljoen toeristen een rondvaart. Vier grote rederijen hebben verreweg de meeste van de 332 vergunningen voor de commerciële passagiersvaart. Naar schatting zijn er ook tussen de 100 en 300 snorders (illegale vervoerders) actief op de Amsterdamse binnenwateren.

SEO Economisch Onderzoek onderzocht in opdracht van Amsterdam hoe het passagiersvervoer op de grachten beter kan worden geregeld. Het vindt dat iedereen die passagiers wil vervoeren, een vergunning moet kunnen krijgen. De eisen op het gebied van milieu, overlast en veiligheid moeten strenger worden. De controle moet strikter, want door de gebrekkige handhaving zijn snorders een groot probleem.

Intimidatie
De liberalisering van de taximarkt in 2000 heeft in Amsterdam een chaos veroorzaakt. De stad wordt overspoeld met taxi's van ver buiten de stad. Klanten worden afgezet, geïntimideerd en geweigerd. Om de uitwassen te kunnen bestrijden, heeft Amsterdam een nieuwe taxiverordening opgesteld. Die gaat op 1 mei volgend jaar in.

Reder Felix Guttmann van Canal Company, een van de vier grote rederijen die de grachten domineren: 'Er ontstaat onvermijdelijk een taxi-achtige situatie, waarbij iedereen die een eenvoudig sloepje met elektromotor kan betalen op mooie dagen bij populaire plekken - Damrak, Anne Frank huis, Rijksmuseum - gaat vechten om passagiers. Er is geen enkele barrière meer.'

De angst voor taxi-toestanden is ongegrond, vindt Barbara Baarsma van het onderzoeksbureau. Volgens haar is de kans dat de markt wordt overspoeld met nieuwkomers klein, omdat commercieel varen fikse investeringen vereist.

Dat strookt niet met de gegevens van de laatste keer dat Amsterdam vergunningen verlootte. In 2006 waren er meer dan 1.000 aanvragen voor 75 vergunningen, veelal voor kleinere schepen. En juist voor kleinere schepen ligt chaos op de loer.

Snorder
Rob Veldt is eigenaar van Zuidwestersloep, een bedrijf dat elektrisch aangedreven bootjes bouwt. Als hij met potentiële klanten door de grachten vaart, wordt hij vaak aangezien voor een snorder.

Rondvaartboten proberen hem geregeld de pas af te snijden. 'Ze zwaaien extra uit en geven je een zetje of ze geven een dot gas en veroorzaken golven. Bijzonder kinderachtig en soms levensgevaarlijk.'

Volgens reder Guttmann van Canal Company 'zal op zoveel honderdduizenden vaaruren echt weleens een keer iets gebeuren, maar dat is beslist niet de regel'.

De Amsterdamse taxioorlog van tien jaar geleden begon met soortgelijke pesterijen. Chauffeurs die tienduizenden en soms meer dan 100duizend euro hadden betaald voor een taxivergunning, zagen hun investering waardeloos worden toen de taximarkt werd geliberaliseerd. Zij gingen concurrenten die niets voor hun vergunning hoefden te betalen te lijf.

Ook voor vergunningen voor de grachten wordt een ton neergeteld. Niet rechtstreeks, maar de vergunning zit inbegrepen in de prijs van een boot.

Frans Heijn van de Verenigde Rederijen Amsterdam vindt dat Amsterdam 'de taxi-ellende over zich afroept' als de illegale schippers worden gelegaliseerd. In zijn vereniging hebben 22 kleine reders van voornamelijk salonboten en sloepen zich gebundeld.

'Wij krijgen concurrentie van schippers die op mooie dagen gaan varen. Maar wij hebben allemaal een schuld van een ton of meer voor de vergunning.'