‘Ongestoorde slaap is goed voor economie’

Ook al merk je het misschien niet, wie slaapt langs een snelweg heeft last van het lawaai...

Dat het lastig is je te concentreren wanneer je te kort hebt geslapen of ’s nachts vaak wakker bent geweest, is een breed gedeelde ervaring. ‘Wat wij graag wilden weten, is of er tijdens de slaap iets gebeurt wat specifiek is voor de hippocampus, het gebiedje dat cruciaal is voor het vastleggen van herinneringen’, zegt neurowetenschapper Ysbrand van der Werf (1971), die bij het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen (NIN) en de Vrije Universiteit onderzoek doet naar hersenprocessen die een rol spelen bij slaap.‘Dat blijkt inderdaad het geval. De hippocampus functioneert minder goed wanneer de langzame hersengolven, die alleen optreden tijdens de diepe slaap, worden verstoord.’Wat gebeurt er als je goed slaapt?‘De slaap kent vijf stadia: slaapfasen 1 tot en met 4, en de remslaap. Wij hebben de diepe slaap onderzocht, die bestaat uit fasen 3 en 4 en ongeveer de helft van de totale slaap uitmaakt. In die periode zijn langzame hersengolven actief. Zij zorgen ervoor dat belangrijke informatie in geheugensporen wordt vastgelegd en dat overtollige informatie verdwijnt. Het mes snijdt dus aan twee kanten.’En wat gebeurt er als je slecht slaapt?‘Bijvoorbeeld omgevingslawaai kan ervoor zorgen dat die langzame hersengolven worden verstoord. In dat geval wordt die efficiencyslag veel slechter uitgevoerd.’Wordt de diepe slaap bij iedereen even gemakkelijk verstoord?‘Nee. Vooral ouderen zijn kwetsbaar voor het ontwikkelen van slaapstoornissen. Aan ons onderzoek werkten dertien gezonde slapers mee, met een gemiddelde leeftijd van 60 jaar. Ze hadden geen slaapproblemen en geen afwijking aan de hippocampus. Maar vanwege hun leeftijd verwachtten we wel dat we de verstoring van de diepe slaap bij hen makkelijker konden aantonen. Dit onderzoek is ook gedaan bij kinderen van 10 en 11 jaar, en hun diepe slaap had niet te lijden onder de piepjes die we bij ons onderzoek gebruiken. Kinderen hebben veel minder last van achtergrondgeluiden. Het kost ook veel meer moeite om ze wakker te krijgen.’Dus uw onderzoeksresultaten gelden alleen voor ouderen.‘Strikt genomen kan ik ze niet veralgemeniseren, want daarvoor zouden we ook jong-volwassenen moeten onderzoeken. Maar ik denk niet dat er grote verschillen in slaappatronen zijn tussen gezonde ouderen en jong-volwassenen. Voor kinderen en pubers ligt dat anders, omdat hun hersenen nog niet volwassen zijn.’Mensen die langs de snelweg wonen, mogen van u aan de bel trekken...‘Ja. Ik wil graag een pleidooi houden voor de herwaardering van slaap. Slaap moet ongestoord kunnen plaatsvinden. Dat is fijn voor de slaper, maar ook beter in economisch opzicht. Want wie goed uitgeslapen werknemers heeft, kan hun potentieel optimaal benutten.’We gaan met z’n allen ook steeds korter slapen.‘De een heeft genoeg aan vijf uur, de ander heeft er tien nodig. Er bestaat geen optimale slaapduur, en geen optimaal slaapmoment. Intussen zie je wel dat we bijna allemaal in hetzelfde stramien zitten van amper 7 uur slapen. Dat is geen goede ontwikkeling.’