© anp
© anp © UNKNOWN

Schilderij Paleis op de Dam is feestdecoratie

Een donker en somber schilderij van Govert Flinck in een van de gallerijen van het Paleis op de Dam in Amsterdam blijkt 'een omhooggevallen feestdecoratie'. Het in 1659 geschilderde doek was nooit gemaakt om honderden jaren in een hal te hangen, concludeert onderzoeker Margriet van Eikema Hommes van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Flinck maakte 'een goedkoop waterverfstuk' als tijdelijke decoratie ter ere van een bezoek van de Oranjefamilie, stelde Van Eikema Hommes vast. Het schilderij De nachtelijke samenzwering van Claudius Civilis in het Schakersbos diende een kale galerij in het toenmalige Amsterdamse stadhuis op te sieren toen Amalia van Solms, weduwe van stadhouder Frederik Hendrik, op bezoek kwam.

De bedoeling was dat Flinck uiteindelijk een permanente versie van het schilderij zou maken, maar hij overleed in 1660. Rembrandt kreeg daarna de opdracht en maakte een werk met dezelfde titel. Met een omvang van 5,5 bij 5,5 meter was dit het grootste schilderij dat hij ooit maakte, groter dan de Nachtwacht. Het werk werd echter na een jaar weer verwijderd omdat Rembrandt met het Amsterdamse stadsbestuur in de clinch lag over de betaling.

Kladversie
Om de toen lege gallerij op te vullen, werd de 'kladversie' van Flinck weer van stal gehaald en bijgewerkt door Jürgen Ovens, die evenals Flinck een leerling was van Rembrandt. Het opgelapte decorstuk werd door geldgebrek nooit meer vervangen.

Van Eikema Hommes heeft samen met restaurator Emilie Froment voorzichtig alle lagen van het grauwe werk onderzocht. Ze vonden onder meer allerlei druipsporen, die erop wijzen dat Flinck snel moest werken om het schilderij te voltooien. Ook latere restauraties hebben het doek beschadigd. Zo werd in de 18e eeuw meerdere malen met lijm een steundoek achterop geplakt. Dit is een techniek waarbij veel water wordt gebruikt, wat funest is voor een waterverfschilderij.