Een jonge groene meerkat
Een jonge groene meerkat © EPA

Ook meerkatten zwichten voor groepsdruk

Nieuwkomers in een groep met apen die kunnen kiezen uit roze en blauw maïs, kiezen voor de kleur die de overige groepsleden ook eten. Zelfs als ze uit een groep komen waar de andere kleur maïs de norm was. Onderzoekers bevestigen met de resultaten van hun studie dat cultuur bij dieren wordt overgedragen aan nieuwkomers in de groep.

Dat gedrag wordt overgedragen bij dieren was al bekend. Bekende voorbeelden zijn de koolmezen in Engeland die van elkaar leerden hoe ze de aluminium sluiting van melkflessen konden openen om melk te stelen en de Japanse makaken die van elkaar afkeken hoe ze aardappels konden wassen alvorens ze op te eten.  

Bovengenoemde voorbeelden tonen hoe wetenschappers observeerden dat voordelig gedrag zich door de gemeenschap verspreidde. Het verschil met de nieuwe studie van de wetenschappers van de Universiteit van St. Andrews is dat zij een experiment deden met dieren in het wild.

Methode
De wetenschappers volgden 109 groene meerkatten verdeelt over vier groepen gedurende een langere periode. De vier groepen werden getraind. Twee groepen werd geleerd blauw maïs te prefereren boven roze maïs, de andere twee groepen om het roze maïs te eten en het blauwe te laten staan. De onderzoekers bereikten dit door één van de soorten gekleurd maïs vies van smaak te maken zodat de apen alleen het andere maïs gingen eten.  

Toen de apen dit geleerd hadden, werd het graan helemaal verwijderd. De groepen apen werden vervolgens vier tot zes maanden met rust gelaten.  

In die tijd ging het leven verder in de groepen. Baby's werden geboren of leerden vast voedsel eten en mannen migreerden in de groepen. De nieuwe samenstelling van de groepen gaf de onderzoekers de kans te kijken wat er gebeurde als ze weer de twee kleuren maïs aanboden. Belangrijk verschil: de twee kleuren graan waren deze keer wel hetzelfde van smaak.

Baby's
Het resultaat van de training met het gekleurde voedsel leidde ertoe dat minstens 73 procent van de meerkatten ook na lange tijd kozen voor de kleur maïs die zij eerder ook aten. De apen die wel kozen voor de kleur die zij eerder vies van smaak vonden, waren veelal laag in rang. Zij kregen daarom minder de gelegenheid in de buurt te komen van de gekleurde maïs die de voorkeur had in de groep.    

Van de 27 baby's die sinds de training vast voedsel waren gaan eten, namen 26 de voorkeur van de groep over en negeerden de andere kleur maïs. Zelfs al wisten zij niet hoe deze smaakte. Eén baby ging zelfs zover het genegeerde maïs te gebruiken als stoel terwijl hij at van de maïs die de voorkeur had.    

Het aapje wat niet het geprefereerde maïs at, was het kind van een moeder die laag in de rangorde stond en het zelf ook moest doen met de maïs die de rest van de groep links liet liggen.

Geïmmigreerde mannen
Dat alle 27 baby's hetzelfde voedsel aten als hun moeder is interessant, nog interessanter is te kijken naar de mannen die na de training met het voedsel in de groepen kwamen. Tien van de mannen die van groep veranderden, verhuisden naar een groep waar de maïs werd geprefereerd van de kleur die zij eerder vies van smaak vonden.    
Eenmaal in de nieuwe groep en wederom geconfronteerd met de twee kleuren maïs, aten zeven van de tien mannen gelijk de maïs wat de voorkeur had van de groep. Indien er geen apen bij de maïs zaten die hoger geplaatst waren dan de mannen zelf was dat negen van de tien.  
De tiende man, de man die dezelfde kleur maïs at als in zijn originele groep, werd bij binnenkomst gelijk de nieuwe alfaman. De wetenschappers denken dat dit een factor geweest kan zijn in de keuze voor die maïs.  

Vijf mannen die nieuw in de groep kwamen en die niet bekend waren met het kleursysteem van de wetenschappers, aten beide kleuren maïs. Maar zij gaven de voorkeur aan de maïs die het meest gekozen werd in de groep zodra er geen hoger geplaatste groepsleden in de buurt waren.

Vorming van gedrag
'Wat we uit de resultaten moeten meenemen is dat sociaal leren - leren van anderen in plaats van individueel leren door vallen en opstaan - belangrijker is in het vormen van het gedrag van dieren in het wild dan we tot dusver dachten.' Dat zegt evolutionair psycholoog Andrew Whiten, die meewerkte aan het onderzoek, tegen Nature.  

De Nederlandse primatoloog Frans de Waal vindt de resultaten verbluffend. De directeur van het Living Links Center van de Emory universiteit in Atlanta zegt dat het een van de weinige succesvol uitgevoerde experimenten in het wild is. 'De resultaten laten een vorm van aanpassing zien die tot nu niet voor mogelijk werd gehouden', aldus De Waal.

Groene meerkatten eten allemaal uit de bak met blauw maïs ©ERICA VAN DE WAAL