Een robot die protesteert tegen autonome wapens.
Een robot die protesteert tegen autonome wapens. © GETTY

Mens voelt mee met robot in nood

Robots in nood wekken medelijden op, blijkt uit een experiment van de Universiteit van Duisburg-Essen. Proefpersonen lieten hun hersenen scannen terwijl ze keken naar martelscènes, soms met een mens als slachtoffer, soms met een robot. Beide filmpjes zorgden voor vergelijkbare hersenactiviteit en afkeurende reacties achteraf.

Filmpjes waarin de robot 'lief' werd behandeld, konden rekenen op positieve reacties. Het Duitse onderzoek draagt bij aan het groeiende bewijs dat mensen een emotionele band kunnen aangaan met robots. Die relatie tussen mens en machine is van belang bij het ontwerpen van zorgrobots voor ouderen, aldus hoofdonderzoeker Astrid Rosenthal von der Pütten.

Voor haar experiment liet ze zich inspireren door een populair YouTubefilmpje waarin iemand een robotdinosaurus tegen zijn kop slaat en hem in een plastic zak stopt. 'Ik vond het hartverscheurend om de dinorobot te horen huilen.'

Rosenthal von der Pütten is geïntrigeerd door de emotionele spagaat die robots kunnen veroorzaken. Zelfs als je weet dat het 'dode voorwerpen' zijn, kunnen ze sterke gevoelens oproepen.

Geen stemrecht
Onderzoekers van University of Washington lieten vorig jaar zien hoe dit bij kinderen uitpakt. De helft van de kinderen, tussen de 9 en 15 jaar oud, vond het 'niet oké' als de op een mens lijkende robot Robovie in een kast werd gestopt. Toch gunden ze Robovie niet dezelfde rechten als een mens. Zo verdiende de robot geen stemrecht, en mocht hij worden verkocht.

Zowel Robovie als de dino-robot uit het Duitse experiment lijkt qua uiterlijk op een levend wezen. 'Dat draagt zeker bij aan het indrukken van de juiste evolutionaire knopjes om empathie te triggeren', zegt Alwin de Rooij, expert op het gebied van mens-machine-interacties bij City University London.

Tekenfilmpje
Toch is een menselijk of dierlijk uiterlijk geen voorwaarde om dode voorwerpen emoties toe te dichten. De Rooij wijst op een klassiek experiment uit 1944 waarbij proefpersonen een tekenfilmpje zagen met bewegende geometrische vormen. De vrijwilligers omschreven een botsing tussen twee driehoeken al snel als een 'ruzie'.