Orthodoxe joden in Jeruzalem
Orthodoxe joden in Jeruzalem © GETTY

'Missing link' gevonden in oorsprong Joden

Er is zekerheid over de oorsprong van Joden als we geneticus Eran Elhaik van Johns Hopkins University uit Baltimore mogen geloven. Zijn donderdag gepubliceerde paper is de ontbrekende schakel in de afkomst van Europese Joden. Europese Joden zijn vooral afstammelingen van de Chazaren uit de Kaukasus.

Elhaik toont aan dat Joden uit de Kaukasus het grootste aandeel hebben in de totale hedendaagse jodenpopulatie. Dit is volgens de Joodse geneticus de missing link in de oorsprong van Joden. Tot nu toe werd vooral gedacht dat joden in de zevende eeuw uit het Heilige Land richting Duitsland trokken, de zogenaamde Rijnland hypothese.

Genetische basis
Elhaik onderzocht een genetische dataset van 1287 niet-verwante individuen uit Joodse en niet-Joodse populaties. Hij gebruikte deze gegevens om onder andere geografische oorsprong en verwantschap te bepalen. Elhaik kon zo de biogeografische oorsprong van Europese Joden vaststellen, 560 kilometer ten zuiden van Samandar de oude hoofdstad van de Chazaren. Ergens in de Kaukasus tussen het huidige Geörgie, Armenië en Azerbeidzjan in.

Mozaïek
'De complete populatie Europese Joden bestaat uit een complex mozaïek van volkeren', aldus Elhaik. In de oorsprong van dat mozaïek zijn stammen uit de Kaukasus licht dominant met andere voorouders in Zuid-Europa en het Midden-Oosten. De beschaving van de Chazaren uit de Kaukasus viel in de dertiende eeuw, waarna de joodse stammen naar Oost-Europa vluchtten en later meer naar het westen trokken.

Chazaren
Het Rijk der Chazaren bestond uit een verbond van Turken, Iraniërs en stammen uit Mongolië die leefden in wat nu het zuiden van Rusland, het noorden van Georgië en het oosten van Oekraïne is. Een deel van de Chazaren bekeerde tot het jodendom tussen de zevende en negende eeuw. Samen met groepen uit Mesopotamië en Grieks-Romeinse Joden, vluchtten deze Joden in de dertiende eeuw naar het oosten van Europa.