Patiënten melden zich bij een balie in een ziekenhuis. © anp
Patiënten melden zich bij een balie in een ziekenhuis. © anp © UNKNOWN

Lobbyen in de zorg kost een miljard

AMSTERDAM - Ziekenhuizen, artsen, verpleegkundigen, apothekers en patiënten geven met z'n allen jaarlijks ruim een miljard euro uit aan het lobbyen voor hun belangen bij de minister van Volksgezondheid. In totaal telt de zorg meer dan driehonderd lobbyclubs, waar ruim zesduizend mensen werken. Hun werk wordt betaald uit belastinggeld en zorgpremies.

Dit blijkt uit een inventarisatie die Tony Lamping deed voor de Universiteit Tilburg. Lamping is directeur bij Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de lobbyclub van zorgverzekeraars. Zijn onderzoek is niet compleet: 'Als ik was doorgegaan, had ik tot ruim vierhonderd lobbyclubs kunnen komen. Nergens ter wereld zijn zoveel belangenverenigingen.'
 
Vrijwel elk specialisme in de zorg komt op voor z'n eigen belangen. Zonder er een oordeel over uit te spreken, stelt Lamping vast dat de lobbyclubs naar schatting een miljard euro publiek geld spenderen aan activiteiten die niet direct ten goede komen aan de patiënt. Zo financieren de ziekenhuizen met een deel van hun budget de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. 'De lobbyclubs opereren tussen de overheid en de zorgpraktijk. Ze 'doen' iets in de zorg, maar krijgen nooit een patiënt over de vloer.' Al deze clubs willen iets van het ministerie van Volksgezondheid. Het departement bepaalt hoe het geld, ruim 60 miljard euro per jaar, in de zorg wordt verdeeld.
 
Enquête
Lamping begon aan zijn onderzoek om erachter te komen hoe de macht in de zorg is verdeeld. Daartoe hield hij een enquête onder ruim 220 lobbyclubs. Ruim 70 procent deed mee. Lamping richtte zich niet alleen op beroepsverenigingen, zoals de Orde van Medisch Specialisten, en belangenclubs, zoals de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF), maar ook op semi-overheidsinstellingen zoals de Nederlandse Zorgautoriteit (Nen de Inspectie voor de Gezondheidszorg.
 
Lampings criterium: een lobbyclub telt pas mee als minimaal drie organisaties vertrouwelijke informatie met deze club delen. Dit leidt tot verrassende uitkomsten 'Er zijn zo'n veertig organisaties die er echt toe doen omdat ze steeds terugkomen', zegt Lamping. Dit maakt hij inzichtelijk met figuren. Hoe centraler de plek van de club, hoe machtiger.
 
De lobbykampioen: 'De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), scoort enorm hoog. Als het gaat om het delen van informatie over geld, opleidingen en kwaliteit, staat deze vereniging in het centrum.'