5 oktober 2012: protest in Calcutta, India
5 oktober 2012: protest in Calcutta, India © EPA

Video die de moslimwereld in brand zette alsnog op zwart

Massademonstraties in verschillende landen, bestormde ambassades, minstens 74 doden: de anti-islamfilm 'Innocence of Muslims' (Onschuld der moslims) bracht in 2012 nogal wat teweeg. Tot vandaag was de film, waarin de profeet Mohammed wordt afgeschilderd als een zwendelende vrouwenversierder die kinderen mishandelt, nog altijd te bekijken op YouTube. Een figurante heeft er nu voor gezorgd dat de video - in elk geval voorlopig -  alsnog op zwart is gezet.

'Innocence of Muslims' is een 14-minuten durende video op YouTube die in Augustus 2011 werd opgenomen in het zuiden van de Amerikaanse staat Californië. Onder andere is daarin te zien hoe 'Mohammed' het lijkt te doen met een vrouw. Voor moslims is alleen het afbeelden van de profeet al heiligschennis.

Youssef
De uit Egypte afkomstige maar in de Verenigde Staten woonachtige koptische christen Mark Basseley Youssef (ook bekend onder de pseudoniemen Nakoula Basseley Nakoula en Sam Bacile) wordt beschouwd als de schrijver en regisseur. De video zou een trailer zijn voor een langere film die later zou verschijnen, maar het bestaan van die productie wordt betwist. Volgens de maker is de film een enkele keer integraal vertoond in een bijna lege bioscoopzaal in Los Angeles, maar er is niemand gevonden die wil of kan bevestigen de productie in zijn geheel te hebben bekeken.

Regisseur Youssef werd in september 2012 in Los Angeles gearresteerd. In november van dat jaar werd hij veroordeeld tot een jaar cel wegens het overtreden van zijn voorwaardelijke vrijlating in een zaak van bankfraude. Een Egyptische rechtbank veroordeelde hem in diezelfde maand samen met een aantal andere koptische christenen (onder wie de Amerikaanse predikant Terry Jones) bij verstek ter dood vanwege het beledigen van de islam. Die straf zal vermoedelijk nooit ten uitvoer worden gebracht, omdat alle veroordeelden zich buiten Egypte bevinden. Een Pakistaanse minister loofde een premie van 100.000 dollar uit voor de dood van Youssef. Hij erkende dat aanzetten tot moord een misdaad is, maar zei in dit geval bereid te zijn die misdaad te begaan.

Wereldwijde woede
De video leidde toen het in 2012 op internet verscheen dan ook wereldwijd voor woedende reacties. In een groot deel van de islamitische wereld kwam het tot grote onlusten. In een tijdsbestek van tien dagen werden Amerikaanse ambassades in Jemen en Indonesië bestormd, en moesten in Soedan de Duitse en de Britse ambassade het ontgelden. In Libanon werd een restaurant van de Amerikaanse keten Kentucky Fried Chicken (KFC) in brand gestoken. Vele tientallen mensen kwamen om het leven, en nog eens tientallen raakten gewond. Ook in de westerse wereld werd er - op bescheidener schaal - gedemonstreerd, bijvoorbeeld op de Dam in Amsterdam.

Verschillende landen hebben de video verboden en ook in het Westen werd hier en daar een (gedeeltelijk) verbod op de film overwogen. Zo onderzocht de Duitse regering of zij een openbare vertoning van de anti-islamfilm kon verbieden. De omstreden 'trailer' is echter nooit helemaal van YouTube verdwenen, tot nu toe dan.

De actrice Cindy Lee Garcia, die kort in de film te zien is, had een klacht ingediend nadat ze erachter kwam dat scènes uit een andere film waren gebruikt en haar tekst was nagesynchroniseerd met anti-islamdialogen die zij zelf nooit had uitgesproken. De maker van de film had haar destijds gevraagd om op te komen draven voor en film met de titel 'Desert Warrior', maar die is nooit uitgebracht. In plaats daarvan werden delen uit de film hergebruikt voor 'Innocence of Muslims'.

Eerder had een Amerikaanse rechtbank beslist dat de klacht van Garcia ongegrond was, maar een Amerikaans hof van beroep is nu tegen die beslissing in gegaan. De regisseur heeft 'de impliciete gebruiksrechten op het werk van de actrice overtreden', aldus de rechtbank. In het oordeel is ook meegewogen dat Garcia doodsbedreigingen heeft ontvangen als reactie op haar verschijning in de omstreden video. En dus moet het beeld nu alsnog op zwart. Google ontkent dat er sprake is van een schending van de gebruikersvoorwaarden van de videosite en zegt tegen de uitspraak in beroep te gaan.