Jongeren zijn dag en nacht bezig met hun mobiel: 'socialbesitas'?
© AFP

Jongeren zijn dag en nacht bezig met hun mobiel: 'socialbesitas'?

Als Michael Carl, modemarketingman bij Vanity Fair, uit eten gaat met vrienden, spelen ze een spelletje. Alle telefoons gaan op een stapel in het midden van de tafel. Wie op zijn telefoon kijkt voor de rekening komt, moet betalen, was laatst te lezen op de site van The New York Times.

De toenemende druk om doorlopend met vrienden in contact te staan, alles te volgen en snel te reageren kan allerlei kwalen veroorzaken. Daarvoor waarschuwen Herm Kisjes en journalist Mayke Calis in hun vandaag verschenen boek Socialbesitas. Sociale media: van vertier tot verslaving.

Concentratieproblemen
Ze ondervroegen rond de vijfhonderd jongeren en honderd ouders. 'De jongeren kunnen moeilijk van hun telefoon afblijven', zegt Calis. 'Veel van hen zijn er dag en nacht mee in de weer. Als het checken mateloos wordt, kan dat leiden tot concentratieproblemen, vermoeidheid, slecht slapen, sombere gevoelens en geprikkeldheid. Jongeren die al een laag zelfbeeld hebben, zijn gevoelig voor de mooie spiegels die hun op sociale media worden voorgehouden.'

Op de site van het boek doemen fobieën op met Engelse namen. 'Phantom Vibration Syndrome': je telefoon voelen trillen, terwijl dat niet zo is. 'Fear of missing out': de angst online iets te missen. En 'No Mobile Phobia': bang zijn om zonder smartphone te zitten. Is het tijd voor socialemediatherapie?

 
6 procent van de geënquêteerden ervoer het eigen gedrag als problematisch. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze het lastig vinden om te stoppen, soms huiswerk afraffelen of gestresst worden als er geen internet is.

'Met verslaving zal het zo'n vaart niet lopen', zegt dr. Tony van Rooij. Als onderzoeker bij het IVO, een wetenschappelijk bureau voor verslavingsonderzoek, monitorde hij vorig jaar het socialemediagebruik van jongeren. '6 procent van de geënquêteerden ervoer het eigen gedrag als problematisch. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze het lastig vinden om te stoppen, soms huiswerk afraffelen of gestresst worden als er geen internet is.'

Kleine groep
In de verslavingszorg speelt het probleem nog nauwelijks. 'Er is maar een kleine groep die zich er zo in verliest', zegt Kisjes, die een verslavingspraktijk heeft. 'Maar ze zijn er wel. We spraken een jongen die zijn vriendin zeshonderd tot duizend WhatsApp-berichten per dag stuurt. Hij ligt er wakker van, omdat zij hem doorlopend om bevestiging vraagt. In zo'n geval is er altijd een onderliggende oorzaak. Dat geldt voor alle verslavingen.'

Het bandeloze socialemediagebruik vraagt om voorlichting en misschien ook duidelijke richtlijnen, concluderen de schrijvers van Socialbesitas. Veel jongeren beseffen niet genoeg dat alles wat zij op sociale media doen, bewaard blijft. 'Het is volgens de jongeren aan ouders om voorlichting te geven.'

Ouders worstelen met die rol, net als scholen. 'De ene school verbiedt mobieltjes in de klas', zegt Calis. 'Andere scholen overwegen socialemediapauzes. Vijf minuten om op de telefoon te kijken en dan geconcentreerd verder. Je kunt je afvragen of dat wenselijk is.'