PvdA-minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
PvdA-minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap © ANP

'Iemand als Cruijff moet les kunnen geven, ook zonder mastertitel'

PvdA-minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaat het rigoureuze cultuurbeleid van het vorige kabinet niet omgooien. Ze heeft geen extra geld voor de sector, wel meer waardering.

CV
15 januari 1961 Geboren in Capelle aan den IJssel
1985 Onderzoeker vakgroep 'politieke theorie en moderne staat', UvA
1990 Lid wetenschappelijk bureau GroenLinks
1991 Deeltijd universitair docent, vakgroep politicologie en bestuurskunde, Vrije Universiteit
1998 Lid commissie beginselprogramma PvdA
1998 Tweede Kamerlid PvdA
2007 Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
2011 Lid college van bestuur UvA en HvA (rector HvA)
2012 Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Jet Bussemaker is getrouwd en heeft een dochter.

Het is de grote vraag in de kunstwereld: gaat de nieuwe minister van Cultuur en Onderwijs, Jet Bussemaker, een ander, vriendelijker beleid voeren? 'Ja en nee', zegt ze aan de vooravond van het debat met de Tweede Kamer over de cultuurbegroting.

'Het beleid dat ik nu uitvoer, is in de vorige periode gemaakt. Ik geloof niet dat ik de sector een dienst bewijs door het hele systeem nog eens om te gooien. Ik vind het goed dat er zakelijker wordt gekeken. Er zijn instellingen die te lang alleen op de overheid hebben gesteund. Die hebben gedacht: ik maak iets moois en dat moeten anderen maar betalen en daar hoef ik zelf helemaal geen uitleg over te geven. Nu zijn ze gedwongen veel inventiever te werken. Musea kijken hoe ze het publiek binnen kunnen krijgen. Ze zijn ook wel een beetje lui geweest, vonden het niet erg dat alleen de usual suspects kwamen. Ik vind het goed dat er nu nieuwe groepen worden getrokken. Niet alleen vanuit zakelijk oogpunt, juist ook maatschappelijk.'

Want dat zal het verschil worden met het beleid van haar in de kunstwereld beruchte voorganger Halbe Zijlstra, zegt Bussemaker. 'De nadruk is onder het vorige kabinet erg komen te liggen op de economische waarde van kunst. Maar het gaat ook om de artistieke en de maatschappelijke waarde. De afgelopen jaren hebben kunstenaars zich als van geen waarde gevoeld, alsof ze met overheidssubsidie alleen maar met iets leuks voor zichzelf bezig waren. Wat dat betreft sla ik een andere toon aan, geef ik een andere waardering.'

In de hoek van de werkkamer van Jet Bussemaker staan verhuisdozen, de muren zijn nog leeg. Op tafel liggen stapeltjes boeken die verraden dat Bussemaker minister van Onderwijs is en van Cultuur. 'Kunst laat ons op een andere manier naar onszelf kijken. Kunst roept verwondering op, confronteert, emotioneert. Kunst stimuleert je creativiteit. En zonder creativiteit komen we helemaal nergens.'

Extra geld na de bezuinigingen op kunst, zoals de PvdA wilde, komt er niet. Wat hebt u te bieden?
'Het moet niet lijken of je alleen iets goeds kunt doen voor de sector als je met een zak subsidie zwaait. Het kan geen kwaad dat kunstenaars worden wakker geschud en zich afvragen: wat is eigenlijk de legitimiteit van overheidssubsidie? Het antwoord dat ik wil horen, ligt niet alleen in de economische sfeer, maar ook in de immateriële. Ik hoop dat ik zo beide coalitiepartijen tegemoet kan komen.'

U was rector van de Hogeschool van Amsterdam. Wat hebt u daar gezien waarvan u dacht: waarom pakt de politiek dat niet aan?
'We doen veel te weinig voor ambitieuze studenten. We richten ons onderwijs zo in dat we de laatsten er nog bij willen trekken. Dat leidt ertoe dat veel studenten tijdens het college het kroeggesprek van de avond ervoor kunnen voortzetten. Ik vind dat je de gemotiveerde studenten moet stimuleren, niet alleen de allerbesten, ook de gehandicapte of dyslectische studenten die met hard werken een zes halen. Je bewijst de student geen dienst door de lat laag te leggen. Ik heb dat ook allochtone studenten horen zeggen: alsjeblieft, neem geen genoegen met werkstukken vol taalfouten omdat je ons er doorheen wilt slepen. Wees streng tegen ons.'

Moeten er meer docenten komen met een academische opleiding?
'Ja, maar ik had wel een dispuut met Halbe Zijlstra over hoeveel docenten dat moeten halen. Zijlstra vond 100 procent. Ik vind dat iemand als Johan Cruijff les moet kunnen geven op een sportopleiding, ook al heeft hij geen mastertitel. Het is goed voor aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt om mensen met praktijkkennis, uit de ict-wereld, met medische specialisaties, binnen te halen.'

U was staatssecretaris in het kabinet-Balkenende IV. Wat is het verschil tussen regeren met CDA en ChristenUnie en met de VVD?
'De departementen stonden toen meer op zichzelf. Hier bemoeit men zich ook met andere beleidsterreinen. Jeroen Dijsselbloem en Lodewijk Asscher weten bijvoorbeeld veel van onderwijs. Andersom bemoei ik me met discussies over de zorg. Je doet het samen; het is geen departementale stammenstrijd waarbij je problemen op het bordje van de ander probeert te schuiven. Ik denk ook dat dit kabinet een heel goede chemie heeft. Daar zijn de personen op uitgezocht.'

De start is wel hobbelig geweest. Het gedoe met de zorgpremie; het aftreden van Co Verdaas. Is dat te merken aan de sfeer?
'Leuk is dat natuurlijk niet. Maar ik vind dat er buitengewoon constructief en collegiaal naar oplossingen wordt gezocht.'

U hebt eens gepleit voor een kabinet met CDA en GroenLinks. Zou u zich in zo'n kabinet meer thuis voelen dan in een kabinet met de VVD?
'Nee. Als het bijvoorbeeld gaat over geweld op de sportvelden, vind ik het goed dat we duidelijk aangeven: sommige dingen accepteren we niet. Daar hebben we Ivo Opstelten voor nodig die zegt: we gaan dat geweld strenger bestraffen. Hartstikke goed. Dat is helemaal Ivo z'n ding.'

Wat is uw stijl van besturen?
Ik ben niet iemand die ernaar streeft veel nieuwe wetten op haar naam te hebben. Je moet dingen met de mensen in het land veranderen. Ik ben niet formalistisch, eerder activistisch. Soms zijn er thema's waar je niet verantwoordelijk voor bent, maar wel verantwoordelijk voor wordt gehouden. Ik zeg dan niet: ik ga er niet over, dus ik zeg er niets over.'

Lees het hele interview met Bussemaker in de Volkskrant van vandaag.