Woedende Afghanen demonstreren tegen de koranverbrandingen door Amerikaanse troepen in Afghanistan. © EPA
Woedende Afghanen demonstreren tegen de koranverbrandingen door Amerikaanse troepen in Afghanistan. © EPA © UNKNOWN

Wat doet een Afghaan eigenlijk met een oude, versleten koran?

Wat moet je met een koran die oud, versleten en niet meer is te gebruiken? Hoe doe je het woord van Allah van de hand zonder je te bezondigen aan heiligschennis? De vraag is actueel nu in Afghanistan grote onrust is ontstaan over het dumpen en verbranden van het heilige boek op een Amerikaanse basis.

Eeuwen geleden hebben islamitische schriftgeleerden zich al over de kwestie gebogen. Een van hen is Allamah Haskafi. Hij schreef in de 16de eeuw: 'Men behoort de namen van Allah, Zijn Engelen en zijn Boodschappers (uit de boeken, red.) te wissen en de rest te verbranden. Het is niet verkeerd de boeken in een stromende rivier te werpen (zonder dat de namen zijn verwijderd). Ze begraven is beter.'

De hedendaagse interpretatie van Haskafi's woorden: het is niet toegestaan een koran te verbranden, tenzij er geen andere manier is om het boek weg te doen.

Begraven
De 18de-eeuwse geleerde Muhammad Amin Ibn Abidin sprak zich vierkant uit tegen verbranding. Hij geeft de voorkeur aan begraven - nadat het boek omwikkeld is met een reine doek - met respect en op een plek waar gewoonlijk geen mensen lopen. De koran mag van Abidin ook worden verzwaard en in stromend water achtergelaten.

Haskafi en Abidin behoren tot de zogeheten Hanafi-school, een van de vier juridische scholen in de soennitische islam. Volgens islamoloog Ruud Peters van de Universiteit van Amsterdam hebben de rechtsregels van deze twee geleerden ook geldigheid in bredere islamitische kring.

De Turkse geleerde Ghazzali Güzelhisari (17de eeuw) geeft juist de voorkeur aan verbranding, al is hij daarmee niet geheel tevreden. Begraven heeft nu eenmaal het nadeel dat mensen over het heilige boek kunnen lopen.

Gerecyled papier
Op hergebruik van papier dat bedrukt is geweest met heilige teksten rust eveneens een taboe. In de jaren negentig deden de Afghaanse Taliban papieren tassen in de ban omdat ze gerecycled papier konden bevatten.

Professor Peters wijst erop dat de protestgolf in Afghanistan niet alleen voortkomt uit woede over het schenden van de voorschriften voor het wegdoen van korans. Anti-westerse sentimenten en het gevoel dat het land door buitenlanders wordt bezet, spelen zeker zo'n belangrijke rol.

De rel ontstond vorige week toen Afghaanse arbeiders op een stortplaats bij de Amerikaanse luchtmachtbasis van Bagram zagen dat een man en een vrouw in NAVO-uniform - vermoedelijk Amerikanen - zakken met boeken in een kuil gooiden en in brand staken. Toen de Afghanen zagen dat korans in vlammen opgingen, begonnen ze te schreeuwen en probeerden ze het vuur met water te doven. Ze namen halfverkoolde boeken mee en enkele uren later verschenen de eerste betogers bij de militaire basis.

Gevangenen
Een militair die anoniem wilde blijven zei tegen persbureau AP dat het ging om korans en religieuze geschriften waarmee gevangenen in een detentiecentrum bij Bagram boodschappen zouden hebben uitgewisseld. Honderden islamitische publicaties, waaronder korans, werden daarop uit de gevangenisbibliotheek verwijderd. Sommige boeken hadden volgens de zegsman een extremistische inhoud, in andere documenten zouden opruiende boodschappen zijn geschreven.