Zo'n driehonderd mensen demonstreren met witte paraplu's bij het Grensdetentiecentrum om aandacht te vragen voor vluchtelingen die na aankomst op Schiphol gelijk in detentie worden gezet en hun asielprocedure achter tralies moeten doorlopen.
Zo'n driehonderd mensen demonstreren met witte paraplu's bij het Grensdetentiecentrum om aandacht te vragen voor vluchtelingen die na aankomst op Schiphol gelijk in detentie worden gezet en hun asielprocedure achter tralies moeten doorlopen. © ANP

'Wij behandelen onze asielzoekers slechter dan onze misdadigers'

Er zijn te veel schrijnende voorbeelden om onszelf voor te kunnen houden dat er slechts incidenteel iets mis gaat ten aanzien van ons vreemdelingenbeleid, schrijft columnist Joyce Brekelmans.

 
Waar de hardnekkige mythe vandaan komt dat asielzoekers in Nederland standaard kunnen rekenen op een huis en een royale uitkering is me een raadsel

Vorige week schreef ik dat we bang zijn en dat angst ons denken vertroebelt, maar Nederlanders zijn meer dan bang alleen. We zijn ook bitter, afgunstig, wantrouwend, cynisch en wreed. De mensen die hier wonen zijn uiteraard niet alleen maar lelijk, maar ons vreemdelingenbeleid is dat wel. Terwijl wij elke week wel een ander land de moralistische maat nemen, faciliteren wij op eigen grondgebied systematische mishandeling. En terwijl het ene na het andere verhaal over grove mensenrechtenschendingen de wereld in sijpelt, halen wij onze schouders op of praten we recht wat overduidelijk zo krom is als een hoepel.

Er zijn te veel schrijnende voorbeelden om onszelf voor te kunnen houden dat er slechts incidenteel iets mis gaat. Fred Teeven kan zijn mantra 'ik herken mij niet in deze bewering' nog zo vaak herhalen, de ijzingwekkend kille taal in alleen al de uitspraak van de beroepscommissie over het met geweld ontkleden en visiteren van een door verkrachting getraumatiseerde vrouw, toont aan dat de betrokken instanties geen enkel respect hebben voor de fysieke en mentale integriteit van wat nog steeds mensen zijn.

De bel is reeds vaak geluid door gezaghebbende instanties - van advies- en mensenrechtenorganisaties, tot de Kinderombudsman en vertrouwensartsen - maar hun noodkreet valt telkens op dovemansoren. Zelfs als de situatie zo onrechtvaardig en schrijnend blijkt dat iemand zich in de dood veiliger waant, loopt het politiek met een sisser af. Ook al had die persoon eigenlijk nooit mogen worden vastgezet, en is hij daarin heus niet de enige.

Waar de hardnekkige mythe vandaan komt dat asielzoekers in Nederland standaard kunnen rekenen op een huis en een royale uitkering - met uitzondering van een paar rot gebleken appels die we aangetekend retour sturen - is me een raadsel. Hele gezinnen worden opgesloten, ook als hun legitieme asielaanvraag nog in behandeling is. Mensen worden geslagen in de gevangenis, of dagen in de isoleer gesmeten. Complete IBT-teams worden op uitgeputte en uitgemergelde hongerstakers afgestuurd. De toegang tot medische zorg, advocaat of vertrouwenspersoon, wordt hen vaak ontzegd.

Sadistisch gedrag
De rechtvaardiging voor deze behandeling, heet dan wederom veiligheid. Met het excuus dat mensen zich verzetten - een logisch gevolg van opgesloten worden terwijl je niets meer hebt misdaan dan om hulp vragen - wordt sadistisch gedrag door medewerkers niet alleen gedoogd, maar zelfs publiekelijk verdedigd door de politiek. En nee, die grote woorden neem ik niet terug. Wij behandelen onze asielzoekers slechter dan onze misdadigers. En als ze na een willekeurige periode van opsluiting eindelijk het daglicht weer mogen aanschouwen, binden we tiewraps om hun enkels en polsen, en sleuren we hen met geweld het vliegtuig in. Kinderen, (zwangere) vrouwen, mannen, zieken en bejaarden.

De immigratie- en asieldiscussie staat hier verder los van. Dat je mensen de deur wijst is één ding, maar dat je ze afstraft omdat ze überhaupt om onderdak komen vragen, is een heel ander verhaal. De redenatie lijkt te zijn dat als we de hel waar vluchtelingen hier in belanden maar erger maken dan de hel waar ze vandaan komen, dat mensen dan zelf wel weg willen. Ongeacht of je dat ethisch denkt te kunnen verantwoorden, is dat aantoonbaar niet hoe het werkt. Maar als effectiviteit niet de reden is om onze vluchtelingen zo te behandelen, zit er dan misschien niet iets veel engers achter?

Wantrouwen
Elk bericht waarin de misstanden in ons vreemdelingenbeleid ter sprake komen, kan rekenen op een stormvloed van comments waaruit een beangstigende hoeveelheid wantrouwen spreekt. Vluchtelingen zouden allemaal leugenaars zijn. En masse hun piekfijne Somalische en Afghaanse documentatie door de vliegtuigplee spoelen om de goedgelovige Nederlander te overtuigen van hun valse nood. Drugs worden gesmokkeld, terroristische plannen beraamd. Ook al ontbreekt hiervoor elk bewijs of zelfs überhaupt een aanklacht.

Persoonlijk vind ik het niet zo'n heel raar principe dat als je bijvoorbeeld verkracht bent door soldaten die je zouden moeten beschermen - tegen de willekeurige groepen opgefokte jongeren met machetes die elk willekeurig moment je dorp kunnen komen binnenstormen - dat je gaat kijken of het ergens anders misschien veiliger voor je is. Of misschien hoeft jou zelf niet eens iets gruwelijks overkomen te zijn, maar wil je graag je kinderen ergens onder brengen waar ontvoering, verkrachting en moord niet een dagelijks risico vormt. Ik zou in die situatie exact hetzelfde doen.

Nogmaals, de discussie of en hoeveel mensen met tragische levensverhalen we hier op kunnen (of willen) nemen staat hier los van, maar wat is er precies met ons gebeurd dat een dergelijke hulpvraag zo veel haat rechtvaardigt? Wanneer zijn we blind geworden voor onze eigen wreedheid? Als dit beleid en deze praktijken in Nederland echt als normaal en verantwoord gelden anno 2013, dan weet ik wel waar we onze wijzende vinger van de wereld mogen steken.

Joyce Brekelmans is blogger en columnist voor Volkskrant.nl.
Twitter: @JoycePants