De koning legt de eed af bij zijn inauguratie als staatshoofd in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.
De koning legt de eed af bij zijn inauguratie als staatshoofd in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. © EPA

Waarom koning Willem-Alexander het nooit over God heeft

De koning uit zich te weinig als christen, zo vindt dominee Karin van den Broeke, de voorzitter van de Protestantse Kerk Nederland. `Tot nu toe is God niet sterk in zijn uitspraken naar voren gekomen en dat was opvallend' zei Van den Broeke gisteren in NRC Handelsblad. Hoewel de koning publiekelijk God niet snel zal aanhalen, speelt het geloof in zijn persoonlijke leven wel een rol. Hoe christelijk is Willem-Alexander?

De kritiek is niet nieuw. In zijn eerste kerstboodschap afgelopen december toonde de koning zich minder esoterisch dan zijn moeder. Hij sprak erover dat veel mensen inspiratie aan het kerstverhaal ontlenen. Voor mensen die het geloof zwaarder nemen, was dat niet voldoende. In het Reformatorisch Dagblad klonk de kritiek dat de koning niet sprak over Christus als 'de Geboren Zaligmaker'.

Opvoeding
Willem-Alexander is christelijk opgevoed. Onbekend is of hij vaak naar de kerk gaat, maar dat zegt zoals bij veel Nederlanders weinig over de mate waarin hij gelooft. Uit enkele van zijn activiteiten en de schaarse opmerkingen die hij erover heeft gemaakt, is wel een beeld te krijgen van zijn geloofsbeleving.

Zo schreef hij in 2002 aan dominee Carel ter Linden, die het huwelijk met Máxima inzegende: 'Het geeft mij houvast in moeilijke tijden en bij moeilijke beslissingen. Het geeft me ook iets waaraan ik  uiteindelijk verantwoording kan en mag, ja móet afleggen. Dat is voor mij de manier om zelfrespect en eigenwaarde hoog te houden en soms tegen de stroom in te blijven gaan, omdat je zeker weet dat je op het juiste spoor zit.'

De Bende van Twaalf
Het geloof is voor de koning geen handleiding voor dagelijks gebruik, maar een overtuiging die door de jaren heen onderhouden moet worden. Sinds 1992 maakt Willem-Alexander deel uit van de Bende van Twaalf, die negen keer per jaar bijeenkomt om over het geloof te praten. Dat duurt voort tot op de dag van vandaag. Meestal speelt het zich af in Leiden bij een van de bendeleden.

Eerst wordt er een bal gehakt bij een maaltijd genuttigd. Daarna spreken ze over religieuze onderwerpen, vaak gelinkt aan de actualiteit. Zo besprak Willem-Alexander ooit de Wilders-film Fitna. De drang van de koning om erbij te zijn, is zo groot, dat hij terugkerend uit Afghanistan in uniform kwam binnenvallen: hij had geen tijd om zich te verkleden, maar wilde er toch bij zijn. Ook worden vaak verhalen uit het Oude en Nieuwe Testament besproken.

Die actieve relatie met het geloof ziet ook huisdominee Ter Linden. Hij zegt over de geloofsbeleving van Willem-Alexander: `Ik neem waar dat hij gelooft in een God die een kracht in je leven is en die achter je staat. Niet een God die alles bestuurt en bedisselt. Wel een God die een stuwende kracht is in de geschiedenis.'

Generatiegenoten   
PKN-voorzitter Van den Broeke is inmiddels geschrokken van de commotie die zij heeft veroorzaakt: haar uitspraken mochten niet als kritiek worden gezien op de koning, aldus een woordvoerder. Ze is een generatiegenoot van Willem-Alexander: zij is drie jaar ouder. Zij kan weten dat het niet gebruikelijk is een god aan te roepen vanuit een positie waarin alle Nederlanders zich vertegenwoordigd moeten voelen.

Al in het interview met de NOS en RTL voorafgaande aan zijn inhuldiging positioneerde Willem-Alexander zich tussen de mensen. Niet een 'protocolfetisjist', maar iemand die op alle manieren mag worden aangesproken, als mensen zich maar  'gemakkelijk voelen'. Over God werd niet gesproken. Er werd overigens ook niet naar gevraagd. In zijn inaugurele speech noemde hij de schepper slechts eenmaal, in de laatste zin waarmee hij de eed uitsprak: 'Zo waarlijk helpe mij God almachtig.'