VVD-leider Mark Rutte (R) komt fractievoorzitter Arie Slob (ChristenUnie, L) tegen tijdens het campagne voeren in het centrum van Leeuwarden.
VVD-leider Mark Rutte (R) komt fractievoorzitter Arie Slob (ChristenUnie, L) tegen tijdens het campagne voeren in het centrum van Leeuwarden. © ANP

Brief participatiesamenleving leert Kamer niets nieuws

In tegenstelling tot wat de koning zei in de troonrede, zal de participatiesamenleving de verzorgingsstaat niet vervangen. Dat is op te maken uit een brief van premier Rutte die hij gisteravond aan de Tweede Kamer stuurde. 'Het kabinet benadrukt dat de verzorgingsstaat blijft bestaan', concludeert de premier.

 
Buiten twijfel staat dat goede voorzieningen voor een ieder beschikbaar blijven
Premier Rutte over de participatiesamenleving

In september vorig jaar zei de koning namens het kabinet: 'De klassieke verzorgingsstaat verandert langzaam maar zeker in een participatiesamenleving.' Ruim zeven maanden later is de discussie over de betekenis van dat begrip nog steeds niet geluwd. Op verzoek van ChristenUnie-leider Arie Slob gaf de premier gisteren eindelijk schriftelijke toelichting. Slob stelde zijn vraag in november. Het resultaat is 'mager', vindt de ChristenUnie-leider. 'Het kabinet blijft in de ruim twee kantjes vrij algemeen.' Hij heeft een debat aangevraagd.

Slob heeft een punt, de twee pagina's die de ambtenaren van de premier optikten, zijn geen doorwrochte analyse van het begrip participatiesamenleving. De premier somt een aantal maatschappelijke initiatieven op, zoals een whatsapp-groep van mensen die zich bekommeren om een oudere buurvrouw en studenten die in ruil voor woonruimte buurtwerk verrichten in achterstandswijken. Op deze 'trends' wil de overheid meeliften, schrijft Rutte.

Zwakkeren
Het kabinet wil de participerende burger zoveel mogelijk faciliteren. Een bijkomend voordeel: 'De sterke groei van overheidsmiddelen kan worden gestopt.' Rutte eindigt met een paragraaf over de zwakkeren in de samenleving. Voor hen blijft de verzorgingsstaat bestaan. 'Buiten twijfel staat dat goede voorzieningen voor een ieder beschikbaar blijven.'

Slob is ontevreden, maar verbaasd kan hij niet zijn. De brief is een samenvatting van het betoog dat de premier in meerdere debatten en toespraken heeft gehouden. Daarnaast is Rutte geen man van vergezichten en ronkende visies, dat heeft hij zelf keer op keer gezegd. Of het nu om Europa gaat of de Nederlandse samenleving, de premier kiest voor een pragmatische benadering.

Coalitie
Zo ook de participatiesamenleving. Rutte presenteert het begrip niet als een doel om naar te streven, maar een feitelijke constatering: de burger participeert al, maar de overheid en haar regels zitten nog te vaak in de weg. Die gedachte strookt met de doelstellingen van het liberale smaldeel van het kabinet: regeldruk verminderen en bezuinigen.

Maar Rutte regeert met de PvdA en dus is oog voor de zwakkeren ook een van de pijlers van deze coalitie. Veel PvdA'ers, waaronder partijvoorzitter Hans Spekman, vonden de troonrede te stevig. Vandaar dat participeren en verzorgingsstaat bij nader inzien goed naast elkaar kunnen bestaan.