Nabrander: 'Godsgruwelijk moeilijk fouten toe te geven'
© ANP

Nabrander: 'Godsgruwelijk moeilijk fouten toe te geven'

'Een econoom heeft nooit ongelijk' schreef Jesse Frederik op 1 juni in Vonk, het zaterdagkatern van de Volkskrant. Met een privécollectie aan economische blunders in de achterzak, confronteerde hij mediagenieke economen met hun onhoudbare voorspellingen uit het verleden. Het leek een journalistiek abc'tje. Niet dus. De betrokken economen zoeken liever de tegenaanval dan dat ze hun ongelijk toegeven. Vonk belde met de auteur om de reacties op zijn stuk te peilen.

Je schreef dat een 'kinderachtige Twittercampagne' tegen blunderende economen je in het verleden drie blocks en 400 volgers opleverde. Is dat na je stuk nog wat meer geworden?
Jesse Frederik: 'Ik vraag me al jaren af waarom het toch zo godsgruwelijk moeilijk is voor economen om fouten toe te geven. Dat heeft te maken met ijdelheid, maar ook met wereldbeeld en economische modellen. Daarom begon ik zo'n twee jaar geleden uitspraken van economen te verzamelen. Af en toe confronteerde ik ze met hun uitspraken via Twitter. Een echte campagne was het ook weer niet. Na het stuk in Vonk had ik er wel 200 volgers bij. Of er ook nieuwe blocks zijn geweest, weet ik niet precies.'

Veel nieuwe volgers en dus ook veel reacties, neem ik aan?
'Veel lezers zagen hun onderbuikgevoel bevestigd. Correspondent Matt Steinglass van de Financial Times deelde mijn verbazing: 'Not sure why more econs don't say "yeah, 1st liquidity trap in 80 yrs, we blew it"'. Ook ploften er berichten van economen in mijn mailbox. Zo kreeg ik direct na publicatie drie keer dezelfde recensie van het proefschrift van Sylvester Eijffinger toegestuurd. Blijkbaar raakte ik een gevoelige snaar bij collega's.'

Hebben de economen uit je stuk nog een reactie gestuurd?
'Daar bleef het opvallend stil. Alleen Mathijs Bouman reageerde meteen op Twitter. Hij verweet me dat ik selectief te werk ben gegaan en alleen economen opvoerde waar ik het niet mee eens was. Daar heeft hij natuurlijk een punt, maar dat doet niets af aan het feit dat mediagenieke economen erg vaak een podium krijgen. Ook als hun analyse al lang achterhaald is.'

Moeten economen bescheidener zijn?
'Ik vind dat economen vaak te makkelijk wegkomen met onhoudbare voorspellingen. Ze kunnen zich altijd beroepen op onvoorziene, externe omstandigheden. Op die manier kun je ieder model volhouden, ook als de realiteit iets heel anders laat zien. Tegelijk wil ik ook niet pleiten voor een puur technocratische benadering. Bas Jacobs (bijzonder hoogleraar openbare financiën en economisch beleid aan Erasmus School of Economics, red.), bijvoorbeeld, is een uitstekende econoom en heel realistisch over zijn werkterrein. Voor Jacobs gaat economie over de optimalisatie van efficiëntie, maar economie gaat wel degelijk over mensen. Adam Smith, de aartsvader van het kapitalistische systeem, zag economie als een aspect van zijn morele filosofie. Als je die dimensie ontkent, dan worden economen een soort loodgieters.'

Welke economen moeten we dan wel in de gaten houden?
'De Groningse econoom Dirk Bezemer (verbonden aan de Rijksuniviersiteit Groningen, red.) heeft in een artikel in de Financial Times uit 2009 al overtuigend uiteengezet waarom sommige economische modellen de crisis konden voorspellen en andere niet. Bezemer is verwant aan het Institute for New Economic Thinking, een denktank in New York die nadrukkelijk zoekt naar alternatieve verklaringen voor de economische crisis. Ik ben heel nieuwsgierig naar hun uitkomsten.'

Er was ook het nodige te doen over de vorm. Sommige lezers bekenden voor het eerst een economiestuk te hebben uitgelezen. Andere waren minder gecharmeerd en vonden dat jij je ten onrechte als naïeve buitenstaander positioneerde. Paul Brill (buitenlandcolumnist van de Volkskrant) noemde het zelfs 'laffe journalistiek'. Hoe kijk jij hierop terug?
'Op voorhand was het helemaal niet de bedoeling om een persoonlijk verhaal te schrijven, waarin de totstandkoming van het artikel zo'n grote rol speelt. Maar ik denk dat deze vorm goed paste bij de strekking van het stuk. Eigenlijk is al dat gemanoeuvreer achter de schermen juist veelzeggend.'

Komt er nog een deel twee?
'Niet in deze vorm denk ik, maar als onderzoeksjournalist blijf ik zeker met het onderwerp bezig. Ik vind bijvoorbeeld dat er een keer een goed stuk moet komen over de voorspellingen van economen en de financiële belangen die vaak achter de schermen meespelen. En ook de rol van de media zou een keer uitgezocht moeten worden. Het is geen toeval dat veel media voortdurend bij dezelfde economen uitkomen.'