Diederik Samsom.
Diederik Samsom. © AP

Samsom steunde akkoord niet: 'een misser, hij heeft zich vergist in de dynamiek'

De PvdA heeft, net als de SP en de PVV, geen rol gespeeld in het baanbrekende bezuinigingsakkoord dat een meerderheidspact in de Tweede Kamer gisteren sloot. Was dit een meesterzet van Samsom of een strategische blunder?

Sywert van Lienden, kwartiermaker G500: 'Ik denk dat het een ongelukkige week voor Samsom was. Eerst heeft hij zich laten opfokken door de SP om de verkiezingen in juni al te houden. De volgende dag kwam hij daar al weer op terug. Ook was hij aan het draaien over de 3 procentnorm van Brussel. Dat noemt hij nu een totempaal, zonder dat inhoudelijk te beargumenteren.

Feit is dat hij zijn verantwoordelijkheid niet heeft genomen. Ik denk dat Samsom alleen op zijn eigen voorwaarden wilde onderhandelen. Hij hoopte waarschijnlijk dat het akkoord van de oppositiepartijen zou mislukken en dat Rutte en De Jager op hun knieën voor het bureau van Samsom zouden gaan zitten. Een andere mogelijke reden dat hij niet mee heeft gedaan, kan zijn dat hij vreesde voor vuile handen. Ik vind dit een voorbeeld van de oude partijpolitiek, waar ik geen voorstander van ben. Gelukkig neemt een PvdA'er als Lodewijk Asscher wel zijn verantwoordelijkheid. Zeker is dat de wittebroodsweken van Samsom voorbij zijn.'

Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden:
'Ik denk een misser. En een beetje een flinke ook wel. Zijn reactie was volstrekt logisch als er verkiezingen geweest waren in juni, in plaats van september. Maar hij heeft zich vergist in de dynamiek. Je kon het aan hem zien ook vond ik. Hij had er de pest in.'

'Je hebt de logica van campagnevoeren, de logica van bestuur, en de logica van oppositie voeren. Bij de logica van bestuur zorg je voor goede oplossingen en daarbinnen verdedig je je eigen belangen. Dan geef je af en toe iets weg. Enkele maanden voor de verkiezingen zie je dat dat omslaat naar de logica van campagnevoeren. De vraag is natuurlijk: waar ligt het goeie moment. Want nu doet Samsom niets voor zijn kiezers. CDA-fractievoorzitter Van Haersma Buma zei in het debat gisteren heel terecht: aanpassingen hadden best gekund, maar dan had je erbij moeten komen zitten. Samsom staat letterlijk met lege handen.'

'Natuurlijk, Samsom wil stemmen bij de SP weg gaan halen. Cohen was teveel meegedeind met de logica van het besturen, dus Samsom wil een heel duidelijke linkse agenda neerzetten. Ach, het is ook ingewikkeld hoor. Je moet schaken op zoveel borden tegelijk, en je steeds afvragen: wat is het grotere goed? Eigenlijk weten we dat pas op 12 september. Maar wat wel zo is: de club die goed bestuur heeft betoond, wordt beloond.'

Kirsten Verdel, voormalig stafmedewerker Barack Obama en lid van de PvdA: 'Ik vind het eigenlijk raar dat er al over strategie wordt gesproken. Het zou over inhoud moeten gaan, en wat dat betreft heeft Samsom een duidelijk signaal afgegeven. Hij zegt: het plan is nog niet helemaal doorgerekend, de lage- en middeninkomens krijgen het zwaar te verduren, onevenredig met hoge inkomens. Ik vind dat hij het inhoudelijk goed heeft aangepakt. En of dat dan voor de partij goed uitpakt, daarvoor is het nog veel te vroeg.'

'Misschien dachten de partijen die nu het akkoord gesloten hebben: wij hèbben al een meerderheid en komen er samen wel snel uit. Daarvoor hebben we de PvdA niet nodig. Lange halen snel thuis. Maarja, twee dagen voor zo'n akkoord, dat klinkt bijna als het redden van een bank. Dan worden er gegarandeerd fouten gemaakt. Maar nogmaals: het is te vroeg, dat is nu nog niet te zeggen.'

Bram Peper, PvdA-prominent, oud-minister en oud-burgemeester: 'Het is een enorme blunder van Samsom. Ik denk echt dat hij een kapitale beginnersfout heeft gemaakt door na het debacle op zaterdag, toen het Catshuis-overleg klapte, niet meteen het initiatief heeft genomen om met andere partijen om tafel te gaan en te zeggen: jongens hoe gaan we dit oplossen en wie hebben we nodig? Als grootste oppositie partij moet je dat naar je toe trekken. Als je zelf de leiding neemt, kun je zelf beoordelen met welk pakket je gaat onderhandelen. Hij heeft zich laten gijzelen door de SP, die helemaal weinig willen.'

'Nu zit Samsom opgesloten in het eigen gelijk, over rekensommen en de inhoud van het akkoord. Maar het gaat niet om de inhoud. Het gaat om het inzicht dat je het je land niet kan aandoen dat het tot november niet wordt bestuurd. En het gaat om inzicht en lef, en timing. Al zijn argumenten over de bezuinigingen zullen wel waar zijn, maar ellendig blijven die bezuinigingen toch.'

Ella Vogelaar, voormalig minister Wonen, Wijken en Integratie en lid van de PvdA-prominent: 'Het is natuurlijk altijd beter om aan tafel te zitten want dan kan je invloed uitoefenen. Het is mij niet duidelijk of de PvdA heeft geweigerd mee te doen of dat de partij is buitengesloten.'

'Ik vind de plannen om het pensioenakkoord open te breken heel onverstandig. Dat zou de mogelijke doorslag kunnen zijn geweest dat de PvdA heeft besloten niet mee te doen. Iedereen weet toch hoe moeilijk dat akkoord tot stand is gekomen, dan moet je niet nu gaan ingrijpen. Het pensioenakkoord weegt ook heel zwaar bij de PvdA-achterban. Maar nogmaals het is altijd beter om wel aan tafel te zitten.'

Peter van Heemst, was in de periode van 1991 tot 2006 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA. Hij is nu Raadslid voor de PvdA in de gemeenteraad van de gemeente Rotterdam: 'Het was een verwarrende dag gisteren. Het is wat de Volkskrant vandaag schrijft: was Samsom weg of is hij buitengesloten? Persoonlijk krijg ik de indruk dat hij er buitengehouden is.'

'Ik vind dat Sap, Pechtold, Roemer en Samsom eerst met elkaar hadden moeten praten. Rechts heeft zijn beurt gehad, en nu was progressief links aan de beurt. Dat had een principiële keuze moeten zijn. Ik denk dat Sap en Pechtold bewust met de anderen zijn gaan praten, waardoor Samsom in de positie is gebracht dat hij overal achteraan liep.'

'Het moet de komende weken blijken wat het akkoord nu precies behelst. Als het zo is dat mensen met een klein inkomen veel harder worden geraakt dan mensen met een hoger inkomen, dan is het geen schande voor de PvdA dat haar handtekening er niet onderstaat. Mijn vermoeden is dat we aan de goede kant van de streep staan. Of dat toeval is of een bewuste keuze laat ik even in het midden.'