Exterieur van het asielzoekerscentrum De Kruisberg in Doetinchem.
Exterieur van het asielzoekerscentrum De Kruisberg in Doetinchem. © ANP

Theaterfestival 2015 begint met toespraak over vluchtelingen

'Ik heb geen waarheidscommissie nodig om jullie om vergeving te vragen. Vergeving omdat jullie het woord WELKOM nog nooit hebben gehoord'. Theatermaker Ola Mafaalani opende donderdag in de Stadsschouwburg Amsterdam het Theaterfestival 2015 met een opmerkelijk statement.

Langzaamaan veranderde het podium van het theater in een opvangcentrum voor asielzoekers en illegalen. Mafaalani is in het dagelijks leven artistiek directeur van het Noord Nederlands Toneel in Groningen. Ze greep de toespraak De Staat van het Theater, waarmee het festival traditiegetrouw wordt geopend, aan om een half uur lang op persoonlijke wijze aandacht te vragen voor de vluchtelingenproblematiek.

Waar discussies, toespraken en debatten in het theater de laatste jaren vooral gaan over subsidsies, marketing, talentontwikkeling en beleid maakte Mafaalani van de gelegenheid gebruik om aandacht te vragen voor de wijze waarop Europa en Nederland met de stroom vluchtelingen omgaan. Zij hekelde de bureaucratie, het beleid van premier Rutte en ook de rol van de kunst in deze tijden van beproeving. Toen eerst een zwarte jongen zwijgend naast haar kwam staan, vlak daarna een gezin met kinderen en daarna meer dan honderd andere migranten en vluchtelingen werd het muisstil in de volle zaal van de Stadsschouwburg.

Lef en kritiek

Mafaalani's toespraak werd daarmee een aangrijpende performance, muzikaal ondersteund door de Eef van Breen Group  ('Tomorrow is my turn', zong de leadzanger met hemelse stem), vanuit de zaal begeleid door een bijdrage van Adelheid Roosen die een tekst uit Shakespeares Koopman van Venetie (over genade) voordroeg.

Mafaalani en haar mensen kregen een minutenlange staande ovatie. De reacties op deze opmerkelijke festival-opening waren gemengd. Veelal was er bijval voor de lef van de theatermaker, soms ook kritiek omdat de migranten zouden zijn gebruikt 'als behang, als decor, als illustratie.'

Foto's mochten niet worden gemaakt, vanwege het feit dat een aantal van de deelnemers illegaal in Nederland verblijft. Daarom ook werd deze aktie tot op het laatst geheim gehouden. Een paar jongens  maakten na afloop op het podium lachend foto's van elkaar. Ze zagen er voor even gelukkig uit.