Jongerenstoet in Kruistocht.
Jongerenstoet in Kruistocht. © Kurt van der Elst

Maakproces van Kruistocht lijkt interessanter dan voorstelling zelf

Theater (jongerentheater) - Kruistocht

Kirmiziyüz en Van Heemstra willen in Kruistocht afrekenen met vijandbeelden tussen Oost en West. Tot ze ruzie krijgen. Het maakproces van Kruistocht lijkt interessanter dan de voorstelling zelf.

Jetse Batelaan, artistiek leider van Theater Artemis, heeft een voorliefde heeft voor onwerkbaar lange titels. Maar dit keer was het noodzaak. Theatermakers Marjolijn van Heemstra en Sadettin Kirmiziyüz lieten zich onder zijn regie inspireren door het stukgelezen kinderboek Kruistocht in Spijkerbroek (1973), maar door gedoe met de uitgeverij en de erven van Thea Beckman mocht de tienervoorstelling geen theaterbewerking heten.

Kruistocht (***)
Jongerentheater
Theater Artemis, 4/10, Verkadefabriek, Den Bosch. Tournee t/m 23/12.

Dat is het ook zeker niet: Kruistocht, een voorstelling gebaseerd op dat dikke boek van Thea Beckman over die kinderen die heel ver moeten lopen en die ene jongen in die moderne broek (14+; hierna: Kruistocht) begint bij de fascinatie van Kirmiziyüz en Van Heemstra voor jonge kruisvaarders. Als tiener namen ze dit fenomeen argeloos tot zich, maar nu komt het in een discutabel daglicht te staan, door moderne oproepen tot religieus geïnspireerde militaire kruistochten.

Ze beginnen de voorstelling met vertellingen, ieder achter een kinderwagen. Citerend uit boekbewerkingen van twintig jaar geleden stellen ze zich steeds fanatieker een doel: we moeten onze kroost, vergiftigd met vijandbeelden over Oost versus West en islam versus christendom, weer ontgiften om erger te voorkomen. Ze proberen hun tegengif uit op hun eigen peuter en kleuter, schitterend in afwezigheid, gesymboliseerd door lege buggy's, knuffels, iPads en huiltjes.

Pas als Van Heemstra en Kirmiziyüz ruzie krijgen over hun inzet, wordt het spannend

De eerste helft van de voorstelling is een speurtocht naar historische feitjes over kruistochten, in de bekende zoekende speelstijl van Kirmiziyüz en Van Heemstra, vol gekissebis over persoonlijke motieven en perspectiefwisselingen. Dat Kirmiziyüz Turkse ouders heeft, wordt als lontje gebruikt, omdat de Saracenen (toen de vijand van de jonge kruisvaarders) de voorlopers zijn van de Turken. Toch blijft Kruistocht lange tijd vlak, omdat het uitpeilen van de geschiedenis te zeer domineert. Fraai is wel de eeuwig lijkende optocht vol schaduwen van voorbij schuifelende pubers; stapje voor stapje verkleuren vijftien jongeren van middeleeuwse kruisvaarders naar tieners op sneakers, door wisselingen in vlaggen, vaandels en rekwisieten.

Pas als Van Heemstra en Kirmiziyüz ruzie krijgen over hun inzet, wordt het spannend. Maar vreemd genoeg schieten hun dilemma's dan alle kanten op. Van schuldgevoelens van een werkende moeder en irritatie over fakenieuws tot een middelvinger naar Paus Urbanus II. Aan het slot doet het tweetal een moralistische oproep, net zo naïef als de manier waarop Beckman haar hoofdpersoon Dolf naar de middeleeuwen flitste. Het maakproces van Kruistocht lijkt interessanter dan de voorstelling zelf. Al blijft het zeker een tochtje waard.